Nam bản lam căn khô – rễ chàm mèo tại Búp Xanh

Nam bản lam căn khô – rễ chàm mèo tại Búp Xanh

Mua Nam bản lam căn cần xác định đúng nguyên liệu từ cây chàm mèo và đúng bộ phận rễ. Tên gọi “bản lam căn” có thể khiến người mua nhầm với dược liệu từ cây khác, trong khi hình ảnh thân hoặc lá chàm mèo chưa phản ánh đúng sản phẩm rễ đang cần mua.

Nam bản lam căn khô tại Búp Xanh được giới thiệu trong bài này theo sản phẩm rễ chàm mèo khô. Người mua nên đối chiếu ảnh lô hàng, dạng cắt, trọng lượng và thông tin bảo quản trước khi đặt. Khi đơn thuốc ghi rõ Nam bản lam căn, cần giữ đúng tên để tránh chọn nhầm Bắc bản lam căn.

Trong cổ truyền, Nam bản lam căn thuộc nhóm dược liệu thanh nhiệt, giải độc và lương huyết. Nghiên cứu hiện đại đã khảo sát một số thành phần của rễ, nhưng phần lớn dữ liệu được đối chiếu vẫn thuộc mức nghiên cứu hóa học hoặc tiền lâm sàng. Cách dùng cần phù hợp thể trạng và hướng dẫn chuyên môn.

Nam bản lam căn là gì?

Nam bản lam căn là dược liệu có nguồn gốc từ cây chàm mèo, thuộc họ Ô rô — Acanthaceae. Tên khoa học thường gặp trong nghiên cứu là Strobilanthes cusia (Nees) Kuntze; một số tài liệu sử dụng tên Baphicacanthus cusia (Nees) Bremek.

Trong tài liệu dược liệu Trung Quốc, Nam bản lam căn được ghi dưới tên Baphicacanthis Cusiae Rhizoma et Radix, chỉ phần thân rễ và rễ khô của loài cây tương ứng. Sản phẩm rễ chàm mèo khô tập trung vào bộ phận rễ; khi mua cần phân biệt với hàng thân rễ hoặc toàn cây.

Từ “Nam” trong tên dược liệu giúp phân biệt với Bắc bản lam căn; không có nghĩa mọi lô Nam bản lam căn đều được thu hoạch ở miền Nam Việt Nam.

Những tên gọi thường gặp

• Nam bản lam căn.
• Rễ chàm mèo.
• Rễ chàm lá to.
• Nan Ban Lan Gen trong tài liệu phiên âm tiếng Trung.
• Baphicacanthis Cusiae Rhizoma et Radix trong tài liệu chuyên môn về thân rễ và rễ.

Tên dân gian có thể thay đổi theo địa phương. Khi mua nguyên liệu hoặc đọc nghiên cứu, nên đối chiếu đồng thời tên khoa học và bộ phận dùng, thay vì chỉ tìm từ “chàm” hoặc “bản lam căn”.

Phân biệt Nam bản lam căn, Bắc bản lam căn và thanh đại

Đây là phần cần làm rõ khi tìm hiểu công dụng. Những dược liệu có tên liên quan đến cây chàm không đồng nghĩa về nguồn nguyên liệu, cách chế biến hay bằng chứng nghiên cứu.

Vì sao không tự thay Nam bằng Bắc bản lam căn?

Hai dược liệu có những công năng cổ truyền gần nhau, nhưng nguồn cây và thành phần khác nhau. Một công thức ghi Bắc bản lam căn không tự động trở thành công thức cho rễ chàm mèo nếu đổi tên vị thuốc.

Khi đơn chỉ ghi “bản lam căn”, người mua nên hỏi lại loại nguyên liệu được yêu cầu. Điều này đặc biệt cần thiết khi phối hợp nhiều vị hoặc dùng trong một phương thuốc có tiêu chuẩn cụ thể.

Thanh đại không phải rễ chàm mèo

Thanh đại là một chế phẩm được tạo qua quy trình riêng. Những nghiên cứu lâm sàng về thanh đại, kể cả nghiên cứu liên quan đến da hoặc đường ruột, không phải bằng chứng trực tiếp cho nước sắc rễ chàm mèo.

Không dùng kết quả về thanh đại để quảng cáo Nam bản lam căn khô có hiệu quả tương đương.

Đặc điểm cây chàm mèo và rễ khô

Chàm mèo là cây được biết đến trong đời sống các cộng đồng miền núi, vừa có vai trò trong nhuộm vải vừa được ghi nhận trong sử dụng dược liệu. Tại Việt Nam, nghiên cứu ở Bắc Kạn đã mô tả hình thái cây và khảo sát cách sử dụng của người dân địa phương.

Với hàng rễ khô, người mua nên quan sát cấu trúc dạng rễ, các nhánh rễ và bề mặt tự nhiên. Màu sắc có thể thay đổi theo phần rễ, độ khô và cách sơ chế; không có một màu cố định đủ để khẳng định mọi lô hàng đều đúng chất lượng.

Phân biệt rễ với đoạn thân hoặc thân rễ

Đoạn có đốt rõ và phần ruột xốp không nên được mặc định là rễ. Trong tiêu chuẩn Nam bản lam căn có thể gặp cả thân rễ và rễ, nhưng nhãn “rễ chàm mèo” cần phản ánh đúng phần hàng được cung cấp.

Ảnh toàn cây giúp hiểu cây nguồn; ảnh cận cảnh rễ thật giúp người mua đối chiếu sản phẩm. Không dùng ảnh lá hoặc thân phiến thay cho ảnh rễ rồi gắn chú thích rễ chàm mèo.

Dấu hiệu cần kiểm tra

• Dược liệu khô, không ẩm mềm bất thường.
• Không có mùi mốc, mùi chua lạ hoặc dấu hiệu côn trùng.
• Không lẫn quá nhiều đất, lá và tạp chất.
• Dạng hàng phù hợp tên bộ phận được bán.
• Bao bì và thông tin lô hàng được xác nhận trước khi dùng.

Đánh giá bằng mắt chỉ giúp phát hiện một số vấn đề. Các chỉ tiêu như dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng hoặc nhận dạng chuyên sâu cần phương pháp kiểm tra phù hợp.

Phân bố, thu hái và sơ chế

Chàm mèo được ghi nhận tại Việt Nam và một số vùng châu Á. Ở Việt Nam, cây gắn với những vùng trồng và sử dụng chàm tại miền núi phía Bắc; nghiên cứu tại Bắc Kạn cung cấp thêm dữ liệu về cây nguồn và kinh nghiệm địa phương.

Thông tin phân bố của loài không xác định xuất xứ của một lô hàng. Khách có yêu cầu về vùng nguyên liệu nên hỏi thông tin thực tế của sản phẩm trước khi đặt mua.

Rễ sau thu hoạch cần được loại đất và phần không phù hợp, làm sạch rồi làm khô. Tùy mục đích cung cấp, hàng có thể giữ dạng đoạn hoặc cắt nhỏ. Sơ chế và bảo quản ảnh hưởng đến tình trạng dược liệu khi đến tay người mua.

Không dùng nguyên liệu bị mốc chỉ vì đã được rửa hoặc đun lại. Chất lượng cần được đánh giá từ trước khi chế biến để sử dụng.

Thành phần hóa học được nghiên cứu ở rễ chàm mèo

Lignan glycoside và phenylethanoid glycoside

Nghiên cứu năm 2004 đã phân lập các hợp chất thuộc nhóm lignan glycoside và phenylethanoid glycoside từ rễ Strobilanthes cusia. Công trình cũng khảo sát hoạt tính của một số mẫu đối với virus herpes simplex type 1 trong mô hình tế bào.

Đây là dữ liệu về thành phần và hoạt tính tiền lâm sàng. Không thể từ đó kết luận uống rễ khô có thể điều trị nhiễm herpes ở người.

Aurantiamide acetate

Nghiên cứu năm 2017 khảo sát aurantiamide acetate được phân lập từ rễ Baphicacanthus cusia, xem xét tác động trong tế bào nhiễm virus cúm A và đường tín hiệu NF-κB.

Hợp chất phân lập và nước sắc dược liệu là hai đối tượng khác nhau. Nồng độ dùng trong phòng thí nghiệm không phải liều uống cho khách hàng.

Ergosterol peroxide

Một nghiên cứu năm 2019 khảo sát ergosterol peroxide từ rễ Baphicacanthus cusia trong mô hình liên quan đến phản ứng viêm do virus cúm A.

Kết quả giúp tìm hiểu cơ chế sinh học, chưa xác định được hiệu quả hoặc liệu trình của sản phẩm rễ khô trên người.

Thành phần ở lá cần được trình bày riêng

Nghiên cứu tại Bắc Kạn năm 2023 đã định tính các nhóm hợp chất trong lá chàm mèo. Những nhóm phát hiện ở lá không được mặc định có cùng hàm lượng, vai trò hoặc hiệu quả trong rễ.

Tương tự, các chất màu liên quan đến chế biến chàm không phải căn cứ để đánh giá khả năng điều trị của mọi sản phẩm từ cây.

Công dụng và tác dụng của Nam bản lam căn

Theo tài liệu cổ truyền về Nam bản lam căn, dược liệu có vị đắng, tính hàn, được ghi nhận với công năng thanh nhiệt, giải độc, lương huyết và tiêu ban.

Những công năng này cần được hiểu trong hệ thống biện chứng y học cổ truyền. Không dùng chúng để tự chẩn đoán bệnh hoặc cam kết điều trị.

Thanh nhiệt, giải độc theo biện chứng

Nam bản lam căn được sử dụng trong một số chứng nhiệt độc theo cổ truyền. “Giải độc” ở đây là thuật ngữ chuyên môn, không đồng nghĩa có thể xử lý ngộ độc hóa chất, thức ăn hoặc mọi độc tố trong cơ thể.

Người có tình trạng cấp tính cần được đánh giá nguyên nhân và mức độ, thay vì tự dùng một vị thuốc dựa trên cảm giác nóng người.

Hỗ trợ trong phương thuốc dành cho họng sưng đau

Tài liệu cổ truyền có ghi nhận Nam bản lam căn được dùng riêng hoặc phối hợp khi có chứng phù hợp liên quan đến họng sưng đau.

Đau họng do nguyên nhân khác nhau có cách xử trí khác nhau. Đau nhiều, khó nuốt, khó thở hoặc sốt kéo dài cần được khám; không tự uống rễ chàm mèo rồi chờ triệu chứng giảm.

Lương huyết, tiêu ban trong cổ truyền

Lương huyết và tiêu ban là những công năng được ghi nhận trong tài liệu dược liệu. Chúng không có nghĩa Nam bản lam căn phù hợp với mọi loại phát ban hoặc có thể cầm máu trong mọi trường hợp.

Phát ban kèm sốt, chảy máu hoặc diễn tiến nhanh cần tìm nguyên nhân. Không tự dùng để xử lý bệnh truyền nhiễm hoặc dị ứng chưa được đánh giá.

Ghi nhận liên quan đến quai bị

Một số tài liệu sử dụng cổ truyền đề cập Nam bản lam căn trong phối hợp cho chứng liên quan đến sưng vùng tuyến mang tai. Đây là ghi nhận cổ truyền, không phải cam kết sản phẩm khô chữa khỏi quai bị.

Sưng đau vùng mang tai có thể có nhiều nguyên nhân. Người bệnh cần được khám, nhất là khi có đau đầu nhiều, nôn, đau bụng hoặc biểu hiện bất thường khác.

Đối tượng có thể được cân nhắc sử dụng

Nam bản lam căn có thể được người có chuyên môn cân nhắc trong phương thuốc thanh nhiệt, giải độc khi chứng trạng phù hợp.

Người đã có đơn chứa rễ chàm mèo hoặc Nam bản lam căn nên mua đúng tên và bộ phận dùng. Người cần nguyên liệu cho nghiên cứu hoặc thực hành chuyên môn cũng nên xác nhận loài, dạng sơ chế và thông tin lô hàng.

Không nên dùng như thức uống thường ngày chỉ vì muốn “mát gan”, “tăng đề kháng” hoặc phòng cúm. Việc uống dài ngày khi chưa có chỉ định không được chứng minh mang lại lợi ích tương ứng.

Cách dùng và liều dùng tham khảo

Liều tham khảo cho người lớn

Chuyên mục Nam bản lam căn tham chiếu Dược điển Trung Quốc 2015, được trình bày trên cơ sở dữ liệu ShennongAlpha của Đại học Westlake, ghi nhận 9–15 g, dùng dạng sắc.

Mức này là tham khảo cho dược liệu Nam bản lam căn theo chuyên luận tương ứng; không phải liều dùng chung cho mọi người hoặc liều đã được thử nghiệm cho sản phẩm bán lẻ. Chuyên luận đề cập cả thân rễ và rễ, vì vậy liều của sản phẩm chỉ gồm rễ vẫn cần được người kê đơn quyết định.

Không tự đổi liều rễ khô sang cao chiết, viên hoặc cốm bản lam căn. Những chế phẩm đó có thể khác nguồn nguyên liệu và tỷ lệ chiết.

Cách sắc theo đơn

Khi được hướng dẫn sử dụng:

1. Kiểm tra đúng dược liệu và tình trạng bảo quản.
2. Cân lượng theo đơn bằng dụng cụ phù hợp.
3. Làm sạch nhanh theo hướng dẫn, tránh ngâm rửa kéo dài không cần thiết.
4. Sắc theo quy trình của toàn bộ phương thuốc.
5. Chia số lần uống và thời điểm uống theo hướng dẫn chuyên môn.

Lượng nước và thời gian sắc phụ thuộc tổng lượng thuốc cùng các vị phối hợp. Không áp dụng một tỷ lệ nước cố định cho tất cả các đơn.

Có dùng để hãm trà không?

Rễ khô và dược liệu dạng lá có đặc tính khác nhau. Hãm nhanh không được mặc định tương đương với sắc hoặc phương pháp chiết trong nghiên cứu.

Nếu mục đích dùng là theo đơn thuốc, nên tuân thủ cách chế biến của đơn. Khách có thể tham khảo thêm dược liệu nguyên cây, cắt lát và dạng bột để hiểu sự khác nhau giữa các dạng hàng.

Thời gian sử dụng

Không có một liệu trình cố định dùng chung cho mọi trường hợp. Thời gian sử dụng cần căn cứ mục đích, đáp ứng và tình trạng sức khỏe.

Nếu triệu chứng không cải thiện hoặc xuất hiện biểu hiện bất thường, cần đánh giá lại thay vì tăng liều hoặc kéo dài việc dùng.

Bài thuốc và cách phối hợp được ghi nhận

Phối hợp cổ truyền có Nam bản lam căn

Tài liệu phổ biến kiến thức của cơ quan quản lý y học cổ truyền Hong Kong ghi nhận Nam bản lam căn có thể được dùng riêng hoặc phối hợp với hoàng liên, huyền sâm, cương tàm, ngưu bàng tử trong những chứng phù hợp liên quan đến họng đau hoặc vùng tuyến mang tai.

Đây là ghi nhận về hướng phối hợp, không phải một đơn có tỷ lệ cố định. Liều từng vị và cách gia giảm cần được xác định theo biện chứng. Không tự ghép tất cả các vị thành một thang thuốc.

Khi đơn có ngưu bàng tử, cần mua đúng vị thuốc này; không thay bằng củ ngưu bàng chỉ vì cùng cây nguồn.

Các bài thuốc trên trang sản phẩm cũ

Trang sản phẩm từng ghi một số công thức rễ chàm mèo phối hợp đại thanh diệp, cát cánh, bạc hà hoặc những vị khác. Khi chưa đối chiếu được xuất xứ đầy đủ và cách xác định nguyên liệu của công thức, không nên sử dụng những lượng đó làm hướng dẫn tự điều trị.

Đặc biệt, bài có nhiều vị cần phân biệt tên dược liệu, dạng chế và đối tượng sử dụng. Thành phần như cam thảo cũng có những lưu ý riêng khi dùng kéo dài hoặc ở người có bệnh nền.

Phổ tế tiêu độc ẩm có liên quan nhưng cần phân biệt

Phổ tế tiêu độc ẩm là phương thuốc cổ truyền được nhắc đến trong các nội dung về bản lam căn. Tuy nhiên, bản công thức chuẩn được cơ quan quản lý Đài Loan công bố ghi rõ Bắc bản lam căn.

Vì vậy, không giới thiệu công thức đó như bài thuốc Nam bản lam căn chỉ bằng cách thay tên vị. Nếu có gia giảm hoặc thay thế trong thực hành, việc này cần do người có chuyên môn quyết định.

Ứng dụng lâm sàng đã được ghi nhận

Ghi nhận sử dụng cổ truyền và dân gian

Nam bản lam căn có lịch sử sử dụng trong những chứng nhiệt độc theo cổ truyền. Nghiên cứu tại Bắc Kạn cũng thu thập cách người dân chế biến và sử dụng cây chàm mèo.

Khảo sát kinh nghiệm cộng đồng không phải thử nghiệm điều trị có đối chứng. Các ghi nhận giúp hiểu lịch sử và phạm vi sử dụng, nhưng không xác định tỷ lệ hiệu quả hoặc độ an toàn cho mọi người.

Nghiên cứu trực tiếp về rễ

Các nghiên cứu năm 2004, 2017 và 2019 được trình bày ở trên khảo sát thành phần hoặc cơ chế ở mô hình thực nghiệm. Trong phạm vi tài liệu đã đối chiếu, chưa xác định được thử nghiệm lâm sàng chất lượng cao đủ để khẳng định hiệu quả của rễ chàm mèo khô dùng độc vị cho các bệnh được quảng cáo phổ biến.

Điều này cần được giữ rõ khi giới thiệu sản phẩm. Ghi nhận tiền lâm sàng có giá trị nghiên cứu nhưng chưa phải hướng dẫn điều trị.

Những dữ liệu không áp dụng trực tiếp

Nghiên cứu năm 2020 về tryptanthrin và coronavirus NL63 sử dụng dịch chiết lá cùng các thành phần được khảo sát trong tế bào. Đây không phải thử nghiệm nước sắc rễ, cũng không phải bằng chứng sản phẩm điều trị COVID-19.

Các thử nghiệm về thanh đại hoặc chế phẩm Bắc bản lam căn cần được đánh giá riêng. Không gom toàn bộ nghiên cứu có từ “chàm” hoặc “Ban Lan Gen” thành công dụng của sản phẩm rễ chàm mèo.

Lưu ý an toàn, chống chỉ định và tương tác thuốc

Người tỳ vị hư hàn hoặc dễ tiêu chảy

Do dược liệu có tính hàn theo cổ truyền, người thường đau bụng khi dùng đồ lạnh, phân lỏng hoặc có chứng tỳ vị hư hàn cần được đánh giá trước khi sử dụng.

Không dùng liều cao hoặc kéo dài với mục đích “thanh nhiệt” nếu xuất hiện đau bụng hay rối loạn tiêu hóa.

Phụ nữ mang thai, cho con bú và trẻ nhỏ

Dữ liệu an toàn của rễ khô trong các nhóm này còn hạn chế. Không tự áp dụng liều người lớn cho trẻ, không tự dùng để xử lý sốt hoặc phát ban ở trẻ nhỏ.

Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú cần trao đổi với người có chuyên môn trước khi sử dụng, kể cả khi chỉ định dùng vài ngày.

Người suy gan, suy thận hoặc đang điều trị bệnh nặng

Cần được hướng dẫn riêng và xem xét toàn bộ thuốc đang dùng. Không tự sử dụng Nam bản lam căn để xử lý viêm não, nhiễm khuẩn huyết, bệnh ung thư hoặc các tình trạng cấp tính nặng.

Những tên bệnh xuất hiện trong tài liệu lịch sử không phải căn cứ để trì hoãn khám hoặc thay đổi điều trị đang được chỉ định.

Dị ứng và phản ứng bất lợi

Người từng dị ứng với sản phẩm hoặc thành phần phối hợp cần thông báo trước khi dùng. Nếu xuất hiện phát ban mới, đau bụng, tiêu chảy hoặc biểu hiện bất thường, nên ngừng dùng và tìm tư vấn.

Khó thở, sưng môi hoặc sưng lưỡi cần được xử trí y tế ngay.

Tương tác thuốc

Dữ liệu tương tác lâm sàng của rễ chàm mèo còn thiếu. Không vì chưa có báo cáo đầy đủ mà kết luận dược liệu hoàn toàn không tương tác.

Người dùng thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thực phẩm bổ sung hoặc nhiều thang thuốc nên cung cấp danh sách đầy đủ cho người kê đơn. Uống cách nhau vài giờ không tự bảo đảm tránh mọi tương tác.

Khi nào cần khám sớm?

Sốt cao kéo dài, lơ mơ, đau đầu dữ dội, cứng gáy, khó thở, khó nuốt, mất nước hoặc phát ban kèm chảy máu cần được đánh giá y tế. Không tự dùng rễ chàm mèo rồi chờ đợi khi có những dấu hiệu này.

Cách chọn mua và bảo quản rễ chàm mèo khô

Người mua nên ưu tiên thông tin đúng tên dược liệu, đúng bộ phận rễ và dạng sơ chế. Ảnh sản phẩm cần phản ánh lô hàng thực tế, không thay bằng ảnh thân phiến hoặc ảnh cây khác.

Nếu cần nguyên liệu theo đơn, gửi đúng tên vị thuốc và yêu cầu dạng hàng. Nếu cần nguồn nguyên liệu cho cơ sở sản xuất, nên xác nhận thêm trọng lượng, nhãn và yêu cầu chất lượng của cơ sở.

Bảo quản trong bao bì kín, nơi khô, thoáng, tránh ánh nắng và nguồn ẩm. Dùng dụng cụ khô, sạch khi lấy; đóng kín sau mỗi lần mở.

Không để chung với hóa chất hoặc hàng có mùi mạnh. Kiểm tra định kỳ tình trạng hút ẩm, mốc và côn trùng. Hạn dùng cần theo nhãn lô hàng; không tự ấn định một thời hạn chung cho mọi sản phẩm.

Mua Nam bản lam căn khô tại Búp Xanh

Mua sản phẩm tại Búpxanh, bạn đặt niềm tin đúng chỗ.

Khách tìm rễ chàm mèo khô – Nam bản lam căn có thể xác nhận dạng hàng và trọng lượng trước khi đặt. Khi mua theo đơn, nên ghi rõ Nam bản lam căn để tránh nhầm với Bắc bản lam căn.

Để đối chiếu tên hàng, xem hướng dẫn đặt mua cây thuốc nam tại Búp Xanh. Khách có nhu cầu hóa đơn nên thông báo khi đặt mua; có thể đọc thêm thông tin về hóa đơn mua dược liệu.

Búp Xanh chịu trách nhiệm về hàng bán ra theo giao dịch và hóa đơn. Khách cần xác nhận thông tin giao dịch có thể sử dụng trang liên hệ Búp Xanh.

Khi sử dụng Nam bản lam căn trong phương thuốc, nên tham vấn người có chuyên môn (bác sĩ YHCT/đông y).

Câu hỏi thường gặp

Nam bản lam căn có phải rễ chàm mèo không?

Đúng với sản phẩm rễ chàm mèo được giới thiệu trong bài. Trong chuyên luận dược liệu, Nam bản lam căn có thể bao gồm cả thân rễ và rễ, vì vậy cần đối chiếu bộ phận của hàng thực tế.

Bắc bản lam căn và Nam bản lam căn có giống nhau không?

Không. Chúng khác cây nguồn. Không tự thay thế trong đơn hoặc áp dụng nghiên cứu của loại này cho loại kia.

Lá chàm mèo phơi khô có phải thanh đại không?

Không. Thanh đại là chế phẩm được tạo qua quy trình riêng, không chỉ là lá phơi khô.

Công dụng thường được ghi nhận là gì?

Theo cổ truyền, Nam bản lam căn được dùng với công năng thanh nhiệt, giải độc, lương huyết và tiêu ban trong chứng phù hợp. Cách dùng cần theo biện chứng và hướng dẫn chuyên môn.

Liều tham khảo là bao nhiêu?

Tài liệu chuyên luận Nam bản lam căn được đối chiếu ghi mức 9–15 g dạng sắc. Liều của người dùng và sản phẩm chỉ gồm rễ cần được người kê đơn quyết định.

Có dùng để phòng cúm hoặc COVID-19 không?

Chưa có căn cứ trong các tài liệu đã đối chiếu để khuyến nghị rễ khô độc vị cho mục đích này. Nghiên cứu tế bào về virus không chứng minh hiệu quả phòng bệnh ở người.

Có dùng thay thuốc khi đau họng không?

Không tự thay đổi thuốc đang được chỉ định. Đau họng kéo dài, sốt hoặc khó nuốt cần được khám để tìm nguyên nhân và lựa chọn cách xử trí phù hợp.

Có thể uống lâu dài để thanh nhiệt không?

Không tự đặt liệu trình kéo dài. Cần cân nhắc tính hàn, tình trạng tiêu hóa và mục đích dùng.

Khi mua cần cung cấp thông tin gì?

Tên Nam bản lam căn hoặc rễ chàm mèo, dạng cắt, trọng lượng, yêu cầu hóa đơn và tên vị ghi trong đơn nếu có.

Tài liệu tham khảo

1. ShennongAlpha, Đại học Westlake. Chuyên mục Nam bản lam căn, tham chiếu Dược điển Trung Quốc 2015: nguyên liệu, công năng, liều và bảo quản.
2. Chinese Medicine Regulatory Office, Department of Health, Hong Kong. Interesting Chinese Herbs, phần cây mã lam: phân biệt rễ, lá, thanh đại và ghi nhận phối hợp cổ truyền.
3. Phó Thị Thúy Hằng, Lê Thị Giang, 2023. Đặc điểm hình thái, thành phần hợp chất và cách sử dụng cây chàm mèo thu hái tại tỉnh Bắc Kạn. TNU Journal of Science and Technology, 228(05):129–136.
4. A new lignan glycoside and phenylethanoid glycosides from Strobilanthes cusia, 2004. PMID: 15467245.
5. Aurantiamide acetate from baphicacanthus cusia root exhibits anti-inflammatory and anti-viral effects via inhibition of the NF-κB signaling pathway in Influenza A virus-infected cells, 2017. PMID: 28119097.
6. Ergosterol peroxide suppresses influenza A virus-induced pro-inflammatory response and apoptosis by blocking RIG-I signaling, 2019. PMID: 31323223.
7. Antiviral Action of Tryptanthrin Isolated from Strobilanthes cusia Leaf against Human Coronavirus NL63, 2020. PMID: 32120929. Nghiên cứu trên lá, không phải rễ.
8. Bộ Y tế và Phúc lợi Đài Loan. Bản công thức chuẩn Phổ tế tiêu độc ẩm, ghi rõ Bắc bản lam căn.

Kiểm duyệt chuyên môn: Trần Văn Bằng – Y sĩ Y học cổ truyền.

 

Một số bài thuốc từ rễ cây chàm mèo gọi là bản lam căn

Để tham khảo và áp dụng, dưới đây xin giới thiệu một số cách trị bệnh được sử dụng từ cây chàm mèo.

Chữa cảm mạo phong nhiệt: Rễ chàm mèo 15g, đại thanh diệp 10g, cát cánh 10g, bạc hà 9g, sinh cam thảo 3g. Sắc lấy 200ml uống một lần ngày một thang, uống 2 - 3 thang.

Làm hạ sốt, khát nước: Lá chàm mèo khô 15g (tươi 30g), kim ngân hoa 30g, thạch cao sống 20g. Sắc uống ngày một thang, chia 2 - 3 lần.

Chữa cảm nhiễm độc tà, sốt cao, sợ lạnh, đầu mình đau nhức khát nước, kém ăn, rêu lưỡi vàng nhợt: Rễ chàm mèo 30g, hoàng cầm 15g, huyền sâm 10g, cát cánh 10g, liên kiều 10g, sài hồ 10g, ngưu bàng 10g, thăng ma 3g, mã bột 5g, cam thảo 5g, trần bì 5g, cương tàm 5g, bạc hà 5g. Sắc uống ngày một thang, chia 3 lần.

Chữa trẻ em bị cảm mạo dẫn đến các bệnh về hô hấp như viêm họng, viêm amidan, người khó chịu, sốt cao, miệng khát: Dùng lá chàm mèo khô 10g. Sắc uống, chia 2 lần trong ngày. Trường hợp bệnh nặng: Rễ chàm mèo 30g, hoàng cầm 15g, áp chích thảo 30g, xạ can 9g, quán chúng 12g. Sắc uống ngày một thang, chia 2 – 3 lần.

Chữa viêm họng, ban sởi, loét miệng, mẩn ngứa: Rễ chàm mèo 12g, hoàng bá 8g, kim ngân hoa 10g, đại hoàng 9g, cam thảo 5g. Sắc uống ngày 1 thang, chia 3 lần.

Chữa viêm amidan, sưng hạch ở cổ: Lá chàm mèo khô 15g, bồ công anh 15g; huyền sâm 12g. Sắc uống ngày 1 thang, chia 3 lần.

Chữa bệnh sởi kết hợp với viêm phổi: Rễ chàm mèo 9g, kim ngân hoa 9g, thiên hoa phấn 3g, hạnh nhân 3g, huyền sâm 6g, mạch môn đông 3g, tang diệp 3g, tiền hồ 3g, cam thảo 1,5g. Sắc uống ngày một thang, chia 2-3 lần, uống 3-4 thang liền.

Làm cầm máu vết thương: Lấy thân rễ gừng gió giã nát cùng lá chàm mèo, đắp vào vết thương băng giữ.

Chữa ban đỏ kết vảy thể huyết nhiệt: Rễ chàm mèo 15g, hạt ích mẫu 15g, tử thảo bì 15g, đan bì 15g, bạch truật 15g, ngân hoa 15g, sinh địa 15g, phục linh 10g, bạch tiên bì 15g, kinh giới 10g, cam thảo 3g. Sắc uống ngày một thang chia 3-4 lần, liên tục 3-4 thang liền.

Chữa viêm da do tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật hoặc sâu bọ đốt: Lá chàm mèo 30g, xích thược 20g, hồng hoa 10g, đào nhân 15g, tạo thích 30g, sơn giáp sao 10g. Sắc uống mỗi ngày một thang, còn bã thuốc đem đun lại 2 lần, lấy nước rửa nơi bị bệnh.        

Chữa viêm não, sốt cao, khát nước: Lá chàm mèo khô 15g (tươi 30g) kim ngân hoa 30g, thạch cao sống 20g. Sắc uống ngày một thang, chia 2-3 lần.

Chữa viêm gan truyền nhiễm thể hoàng đản cấp tính: Rễ chàm mèo 50g, kim tiền thảo 50g, sa tiền 20g, chỉ xác 20g, nhân trần 50g, hoàng cầm 25g, mộc hương 15g, mang tiêu (hòa sống) 15g. Sắc uống ngày một thang, liên tục 15-30 thang.

Chữa viêm kết mạc cấp tính, đau mắt đỏ, kết mạc sung huyết, mí mắt sưng to, chảy nước mắt: Rễ chàm mèo 20g, bồ công anh 18g, hoàng liên 10g, từ hoa địa đĩnh 15g, liên kiều 15g, hoàng cầm 12g, đại hoàng 10g. Sắc uống ngày một thang chia 2-3 lần.

Chữa quai bị: Dùng rễ chàm mèo 18g, xích tiểu đậu 15g, thanh bì 6g, kim ngân hoa 6g, cam thảo 3g. Sắc uống ngày một thang chia 2 lần, dùng 2-4 thang. Hoặc rễ chàm mèo 18g, kim ngân hoa 9g, hạ khô thảo 9g, cam thảo 3g. Sắc uống ngày một thang chia 3 lần, uống 3-4 thang.

BS HOÀNG TUẤN LINH​

Địa chỉ bán bản lam căn, nơi bán bản lam căn uy tín

Cây thuốc được thu hoạch cả lá thân cây, đặc biệt là bộ rễ được thu hái phơi khô để sử dụng chữa bệnh, rễ cây rất quý, quý khach mua bản lam căn hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn sử dụng