Giá: 250.000 VND
Đánh giá 4 lượt đánh giá
Trái trâm bầu và lá trâm bầu khô là dược liệu quen thuộc trong kinh nghiệm dùng thuốc Nam. Hạt được ghi nhận trong cách dùng tẩy giun đũa; lá còn được sử dụng cho tiêu hóa và nghiên cứu về hoạt tính sinh học. Khi chọn mua tại Búpxanh, khách hàng cần xác nhận dạng quả nguyên cánh, nhân hạt hoặc lá để dùng đúng bộ phận dược liệu.
Trâm bầu là cây thuốc quen thuộc ở Nam Bộ, còn được gọi là chân bầu, chưn bầu, chưng bầu, tim bầu. Khi tìm mua dược liệu này, người dùng thường quan tâm đến trái, hạt và lá khô, đặc biệt là kinh nghiệm sử dụng trong các chứng giun đường ruột.
Điểm cần nhận diện ngay từ khi chọn hàng là trái trâm bầu nguyên cánh khác với nhân hạt đã tách vỏ. Hạt là bộ phận nổi bật trong những ghi chép tẩy giun đũa, còn lá có lịch sử sử dụng riêng và ngày càng được nghiên cứu về thành phần, hoạt tính. Việc phân biệt này giúp lựa chọn đúng nguyên liệu cho đơn thuốc và mục đích sử dụng.
Trâm bầu được giới thiệu theo từng bộ phận để khách hàng thuận tiện lựa chọn:
| Dạng nguyên liệu | Đặc điểm cần xác nhận khi mua |
|---|---|
| Trái trâm bầu khô | Quả còn phần cánh, bên trong chứa hạt |
| Hạt hoặc nhân hạt trâm bầu | Cần ghi rõ đã bỏ phần vỏ quả hay chưa |
| Lá trâm bầu khô | Lá nguyên hoặc cắt nhỏ, xác nhận mức độ lẫn cuống, cành |
Khối lượng đóng gói, dạng sơ chế và tình trạng hàng được xác nhận theo lô thực tế. Người mua theo đơn nên gửi tên bộ phận và yêu cầu chế biến để đối chiếu trước khi giao.

| Nội dung | Thông tin |
|---|---|
| Tên thường gọi | Trâm bầu |
| Tên gọi khác | Chân bầu, chưn bầu, chưng bầu, tim bầu |
| Tên khoa học | Combretum quadrangulare Kurz |
| Họ thực vật | Combretaceae – họ Bàng |
| Tên dược liệu hạt trong tài liệu | Semen Combreti quadrangularis |
| Tên dược liệu lá trong tài liệu | Folium Combreti quadrangularis |
| Bộ phận được trình bày | Trái, hạt và lá; tách biệt với rễ, vỏ thân |
| Dạng hàng | Nguyên liệu khô, sơ chế theo từng bộ phận |
| Xuất xứ, khối lượng, hạn dùng | Theo thông tin của lô hàng thực tế |
Tên gọi địa phương có thể khác nhau. Khi mua bán, tên khoa học và bộ phận cây là hai thông tin giúp nhận diện chính xác hơn tên gọi dân gian đơn lẻ.
Trâm bầu là cây bụi hoặc cây gỗ, có thể cao đến khoảng 12 m. Cành non có tiết diện bốn cạnh; lá thường mọc đối. Hoa nhỏ, mọc thành bông ở nách lá và đầu cành. Quả mang bốn cánh mỏng, bên trong có hạt hình thoi. Đây là những đặc điểm nhận diện được mô tả trong tài liệu thực vật học. [1, 2]
Quả khô có thể chuyển sang nâu, cánh giòn và dễ sứt khi vận chuyển. Vì vậy, cần quan sát cả hình thái quả và phần hạt, không chỉ dựa vào màu sắc. Với hàng đã nghiền, khả năng nhận diện bằng mắt giảm đáng kể, nên thông tin nguồn nguyên liệu càng quan trọng.
Lá có hình trứng hoặc bầu dục thuôn, thường có lông rõ hơn ở mặt dưới. Khi làm khô, lá co và thay đổi sắc độ tùy độ già, cách phơi sấy. Dạng lá cắt nhỏ thuận tiện chia thang; dạng lá nguyên dễ quan sát đặc điểm hơn.
Chi Combretum gồm nhiều loài, trong đó có cây mang tên trâm bầu ba lá. Tư liệu của Combretum quadrangulare không được tự động áp dụng cho mọi loài cùng chi. Tương tự, nhân hạt và quả nguyên cánh phải ghi riêng khi định lượng.
Tài liệu ghi nhận trâm bầu ở Việt Nam và một số nước Đông Nam Á như Campuchia, Lào, Thái Lan, Myanmar. Ở nước ta, cây được biết đến nhiều tại miền Nam, gắn với vùng đất thấp, kênh rạch và vườn nhà. [1, 2]
Quả được thu khi trưởng thành rồi làm khô; tài liệu Đại học Y Dược TP.HCM ghi thời điểm thu quả thường vào tháng 1–2. Quả khô có thể giữ nguyên hoặc tách lấy hạt. Lá được lựa chọn, làm sạch và phơi hoặc sấy riêng. [3]
Đối với sản phẩm kinh doanh, vùng thu mua và quy trình sơ chế cần dựa trên thông tin lô thực tế. Những tuyên bố như trồng hữu cơ, đã kiểm nghiệm hoạt chất hoặc đạt một tiêu chuẩn cụ thể chỉ được sử dụng khi có tài liệu phù hợp.

Nghiên cứu đã phân lập các triterpen glycosid, lignan và dẫn xuất catechin từ hạt. Những chất được khảo sát gồm các nhóm triterpen khung lupane, ursane cùng methyl gallate và epicatechin. Đây là một trong những cơ sở cho hướng nghiên cứu bảo vệ tế bào gan của hạt trâm bầu. [6]

Lá được nghiên cứu về triterpen khung cycloartane và flavonoid. Các công trình đã mô tả methyl quadrangularate, quadrangularol và nhiều chất liên quan. Năm 2021, nghiên cứu trên lá trâm bầu ở Việt Nam công bố hai cycloartane mới là combretanone G và combretanone H. [5, 8]
Thành phần của dịch chiết không đồng nghĩa với hàm lượng trong mỗi túi hàng. Giống cây, thời điểm thu hái, bộ phận và phương pháp chiết đều ảnh hưởng kết quả phân tích.
Trong mục Chân bầu của Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, Đỗ Tất Lợi ghi nhận người dân miền Nam và Campuchia dùng quả trâm bầu để chữa giun đũa, có cách phối với lá mơ tam thể. Đây là công dụng truyền thống nổi bật, được nhắc lại trong nhiều tài liệu về cây thuốc. [1]
Các ghi chép phổ thông còn đề cập giun kim và gọi chung là “giun sán”. Khi giới thiệu sản phẩm, nên giữ cách gọi cụ thể theo tài liệu: kinh nghiệm tẩy giun, đặc biệt giun đũa, thay vì mở rộng thành điều trị mọi loại ký sinh trùng.
Trong nhóm dược liệu có lịch sử sử dụng liên quan đến giun đường ruột, khách hàng có thể tìm hiểu thêm binh lang – hạt cau. Mỗi vị có cách dùng và phạm vi nghiên cứu riêng.
Tư liệu Đại học Y Dược TP.HCM ghi nhận lá trâm bầu dùng trị tiêu chảy. Một số tài liệu Đông Nam Á cũng nêu kinh nghiệm dùng lá cho lỵ, đau bụng hoặc sốt. [2, 3]
Đây là hướng sử dụng dân gian của bộ phận lá, khác với cách dùng nhân hạt. Người quan tâm nhóm dược liệu thu sáp, hỗ trợ tiêu hóa có thể tham khảo thạch lựu bì – vỏ quả lựu và búp ổi, lá ổi non để hiểu khác biệt giữa các nguyên liệu.
BS Trang Xuân Chi ghi nhận người dân một số nơi dùng lá trâm bầu khô phối với lá nhân trần làm trà nhuận gan. Tài liệu thực vật dược cũng đề cập cành lá trong ứng dụng lợi mật. [3, 4]
Ghi chép này có giá trị về lịch sử sử dụng. Nghiên cứu bảo vệ gan hiện đại, trình bày bên dưới, giúp bổ sung góc nhìn dược lý nhưng sử dụng dịch chiết hoặc chất phân lập với điều kiện xác định.
Các sản phẩm như cây chó đẻ răng cưa, cà gai leo và cây an xoa thuộc những trang nguyên liệu riêng trong nhóm nội dung về gan, giúp người mua đối chiếu tên cây và bộ phận bán.
Các nguồn đối chiếu trong bài chủ yếu mô tả công dụng dân gian, thực vật học và dược lý. Chưa có cơ sở thống nhất để gán một bộ tính vị, quy kinh cho cả trái, hạt và lá. Vì vậy, thông tin được trình bày theo đúng bộ phận và kinh nghiệm đã ghi nhận.
Nghiên cứu của Euswas và cộng sự năm 1988 khảo sát hạt trâm bầu chín khô trên nghé nhiễm Neoascaris vitulorum. Hạt được nghiền, hòa nước và cho uống; nghiên cứu báo cáo số trứng giun trong phân giảm về không trong vòng 1–3 tuần ở các nhóm liều khảo sát. Đây là dữ liệu thú y trên động vật, bổ sung bằng chứng cho kinh nghiệm tẩy giun của hạt. [7]
Kết quả không được dùng để tính liều cho người hoặc suy rộng cho mọi loại giun.
Năm 2021, công trình trên Arabian Journal of Chemistry khảo sát dịch chiết lá và các hợp chất phân lập. Combretanone H được đánh giá về hoạt tính trên ấu trùng Toxocara canis trong thí nghiệm. Kết quả mở ra hướng nghiên cứu chống ký sinh trùng của lá. [5]
Giun đũa chó thường được người tìm kiếm gọi là “sán chó”, nhưng về phân loại đây là giun tròn. Công trình này là nghiên cứu phòng thí nghiệm, chưa phải thử nghiệm điều trị bệnh do Toxocara trên người.
Lá: Banskota và cộng sự năm 2000 ghi nhận dịch chiết methanol có hoạt tính trong mô hình tổn thương gan ở chuột và trên tế bào gan chuột nuôi cấy. Nhóm nghiên cứu khảo sát một số triterpen và flavonoid như quadrangularol B, methyl quadrangularate I, kamatakenin và isokaempferide. [8]
Hạt: Adnyana và cộng sự năm 2000 đánh giá các dịch chiết và phân lập 38 hợp chất. Một số chất cho thấy tác dụng bảo vệ tế bào gan trong mô hình thí nghiệm; dịch chiết methanol cũng làm giảm chỉ số tổn thương gan ở chuột. [6]
Hai công trình cho thấy giá trị nghiên cứu của cả hai bộ phận, nhưng chưa xác lập phác đồ uống lá hoặc hạt khô cho người mắc viêm gan.
Nghiên cứu công bố năm 2018 trên Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ khảo sát dịch trích lá và hạt đối với Aeromonas hydrophila, Edwardsiella ictaluri và Vibrio parahaemolyticus. Kết quả ghi nhận khả năng ức chế ba vi khuẩn trong điều kiện in vitro; dịch trích hạt nhìn chung có hoạt tính tốt hơn dịch lá ở một số phép thử. [9]
Đây là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu nguyên liệu thảo dược trong thủy sản. Nồng độ thử trên đĩa thạch không phải liều trộn thức ăn hoặc liều xử lý nước ao.
Công trình có mã PubMed 39963600 so sánh bốn cây thuốc Việt Nam, trong đó có trâm bầu. Dịch chiết trâm bầu thể hiện hoạt tính ức chế alpha-glucosidase và được chọn khảo sát tiếp trên động vật. Hướng này liên quan khả năng điều hòa hấp thu carbohydrate, hiện thuộc mức tiền lâm sàng. [10]
Các công trình từ năm 1998 đã phân lập triterpen của trâm bầu và khảo sát độc tính tế bào. Methyl quadrangularate B, D được ghi nhận hoạt tính trong thí nghiệm. Các kết quả giúp lựa chọn hợp chất để nghiên cứu dược học, chưa phải bằng chứng uống nguyên liệu khô có hiệu quả điều trị ung thư. [11]
| Nhóm ứng dụng | Dữ liệu hiện có trong các tài liệu đối chiếu | Giá trị đối với người tìm mua |
|---|---|---|
| Giun đũa đường ruột ở người | Ghi chép dùng thuốc Nam và y văn cây thuốc | Là công dụng truyền thống nổi bật của quả, hạt |
| Giun kim | Có ghi chép sử dụng dân gian | Cần tách biệt kinh nghiệm với kết quả thử nghiệm lâm sàng |
| Bệnh do giun đũa chó | Hoạt tính của lá, chất phân lập trong phòng thí nghiệm | Là hướng nghiên cứu, chưa có liều điều trị người được xác lập từ công trình này |
| Gan, đường huyết | Tế bào và mô hình động vật | Có tiềm năng nghiên cứu, chưa hình thành phác đồ cho sản phẩm khô |
| Vi khuẩn thủy sản | Thử nghiệm in vitro | Cơ sở phát triển chế phẩm, chưa phải hướng dẫn sử dụng tại ao nuôi |
Trong phạm vi tài liệu đã kiểm tra, chưa xác định được thử nghiệm lâm sàng đối chứng đủ mạnh để khẳng định hiệu quả và chuẩn hóa liều trái hoặc lá trâm bầu khô cho người. Giá trị truyền thống vẫn được giữ nguyên, đồng thời đặt bên cạnh đúng mức độ bằng chứng hiện đại.

vỏ cây trâm bầu
Người mua theo đơn thuốc Nam có trâm bầu: cần đối chiếu chính xác đơn ghi quả, nhân hạt hay lá. Với đơn dùng hạt, dạng quả nguyên cánh cần được xác nhận lại trước khi cân chia.
Người quan tâm kinh nghiệm hỗ trợ tẩy giun: phần hạt là nguyên liệu gắn với những cách dùng cụ thể được ghi chép. Việc lựa chọn còn phụ thuộc loại ký sinh trùng và mục tiêu sử dụng, không chỉ dựa vào triệu chứng ngứa hoặc đau bụng.
Người tìm lá trâm bầu cho bài phối dân gian: nên có yêu cầu rõ về lá nguyên, lá cắt và các vị trong bài. Tài liệu nhuận gan có nhắc phối lá nhân trần, nhưng chưa nêu tỷ lệ chuẩn để áp dụng chung.
Cơ sở nghiên cứu, bào chế hoặc sử dụng trong chăn nuôi: cần thống nhất tiêu chí nguyên liệu, bộ phận và hồ sơ lô hàng theo mục đích. Dữ liệu thú y, thủy sản được xem riêng với dữ liệu dùng trên người.
BS Trang Xuân Chi ghi nhận người lớn dùng 10–15 hạt đã bỏ vỏ mỗi ngày, trong 3 ngày, có thể nướng qua rồi kẹp với chuối chín. Đây là cách dùng lịch sử, không phải liều được xác lập bằng thử nghiệm lâm sàng hiện đại. [4]
Một số tài liệu đồng thời ghi số hạt và số gam, nhưng cách quy đổi thiếu thống nhất về hạt, nhân và quả. Bài này giữ đúng cách đếm của nguồn, không tự quy đổi sang khối lượng quả nguyên cánh.
Các nguồn đã đối chiếu có ghi công dụng và bài phối, nhưng chưa cung cấp một chế độ liều lá khô đủ rõ, thống nhất cho từng trường hợp. Lượng lá và thời gian dùng cần được xác định trong đơn cụ thể; không lấy liều nhân hạt áp cho lá.
| Dạng hàng | Cách đối chiếu lượng dùng |
|---|---|
| Quả nguyên cánh | Ghi nhận cả vỏ, cánh và hạt; không cân ngang với nhân |
| Nhân hạt | Theo đúng bài thuốc hoặc chỉ định đã xác nhận |
| Lá khô | Theo đơn dành riêng cho lá |
| Cao chiết hoặc chất phân lập | Theo chế phẩm; không chuyển trực tiếp thành gam dược liệu thô |
Mục đích trong tài liệu: tẩy giun đũa theo kinh nghiệm dân gian.
Nguyên liệu: nhân hạt trâm bầu và chuối chín.
Cách chế biến: bỏ vỏ hạt, nướng qua, giã nhỏ rồi kẹp với chuối chín để dễ dùng. Ghi chép người lớn 10–15 hạt/ngày trong 3 ngày đã nêu ở phần liều. Nguồn: BS Trang Xuân Chi, bài đăng năm 2003. [4]
Ghi chép của Đỗ Tất Lợi: quả trâm bầu phối lá mơ tam thể, thái nhỏ, trộn thêm bột và nước làm bánh; dùng vào buổi sáng sớm lúc đói. Nguồn không nêu định lượng thống nhất cho từng người. [1]
Giá trị sử dụng: đây là một cách chế biến giúp đưa vị thuốc vào dạng dễ ăn, gắn với kinh nghiệm trị giun đũa. Không tự bổ sung lượng gam hoặc thêm vị khác rồi coi đó là công thức nguyên bản.
Mục đích dân gian: trà nhuận gan.
Cách dùng được ghi nhận: lá trâm bầu phơi khô, phối lá nhân trần làm trà. Nguồn BS Trang Xuân Chi không ghi tỷ lệ, lượng nước hoặc thời gian dùng, vì vậy các thông số này cần được xác định trước khi áp dụng. [4]
Với các nhu cầu tiêu hóa, cây hoàn ngọc là một trang nguyên liệu khác để tham khảo, không phải thành phần được tự động thêm vào ba cách dùng trâm bầu trên.
Đựng trái, hạt và lá trong các túi riêng, kín, sạch và khô; ghi rõ tên bộ phận. Đặt nơi thoáng, tránh nền ẩm và ánh nắng trực tiếp. Sau khi mở, lấy bằng dụng cụ khô rồi đóng kín; có thể chia phần nhỏ nếu mua số lượng lớn.
Hạt chứa chất béo nên cần chú ý mùi ôi trong quá trình bảo quản. Lá dễ vụn và hút ẩm; quả có cánh giòn nên hạn chế đè nén. Hạn sử dụng theo nhãn lô hàng; loại bỏ nguyên liệu mốc, có mùi lạ hoặc bị sâu mọt.

Khi đặt mua tại Búpxanh, khách hàng gửi rõ tên nguyên liệu: trái trâm bầu nguyên cánh, nhân hạt hoặc lá trâm bầu khô, kèm khối lượng và yêu cầu sơ chế. Nếu mua theo bài thuốc, gửi nội dung đơn giúp đối chiếu dạng hàng phù hợp.
Ảnh hàng, khối lượng tịnh, thông tin lô, hóa đơn, giao nhận và điều kiện đổi trả được xác nhận khi đặt mua. Thông tin xuất xứ và chất lượng được trình bày theo hồ sơ thực tế của nguyên liệu.
Trái là toàn bộ quả có bốn cánh; hạt nằm bên trong. Khi tài liệu dùng nhân hạt, không lấy cùng khối lượng quả nguyên cánh để thay.
Có. Nghiên cứu năm 2021 đánh giá hoạt tính của dịch chiết lá và một chất phân lập trên ấu trùng Toxocara canis trong phòng thí nghiệm. Kết quả này chưa xác lập liều lá khô điều trị cho người.
Một trong những công dụng nổi bật là dùng quả, hạt trong kinh nghiệm tẩy giun đũa. Lá còn được ghi nhận trong các cách dùng dân gian cho tiêu hóa và nhuận gan.
Các nguồn trong bài không xác lập một tỷ lệ phối trái – lá chung. Dùng riêng hay phối hợp cần theo bài thuốc cụ thể.
Dạng bột thuận tiện chế biến nhưng khó nhận diện bộ phận. Người mua nên xác nhận bột từ nhân hạt, quả nguyên hay lá, cùng điều kiện nghiền và bảo quản.
Đã có nghiên cứu hạt trên nghé và dịch trích lá, hạt với vi khuẩn thủy sản. Mỗi hướng có đối tượng và điều kiện riêng; số liệu của nghiên cứu không đồng nghĩa một liều chung cho tất cả vật nuôi.
Các bài thuốc trong bài là tư liệu tham khảo. Phụ nữ mang thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ, người suy gan, suy thận hoặc đang dùng thuốc cần được đánh giá trước khi sử dụng. Không tự dùng liều người lớn cho trẻ; thông tin an toàn và tương tác thuốc của trái, hạt, lá khô còn hạn chế. Người đang dùng thuốc hạ đường huyết cần thông báo với người điều trị về việc dùng thêm dược liệu.
Không tự phối trâm bầu với thuốc tẩy giun, thuốc xổ hoặc nhiều vị khu trùng. Ngừng dùng nếu có dị ứng, nôn hoặc đau bụng tăng. Khi có đau bụng dữ dội, sốt, đi ngoài máu hoặc biểu hiện bất thường kéo dài, cần được khám để xác định nguyên nhân. Với nghi ngờ giun đũa chó, sán dây hay sán lá, cần chẩn đoán đúng loại nhiễm; không coi mọi ký sinh trùng là một bệnh. Trước khi áp dụng bài thuốc, nên tham vấn người có chuyên môn (bác sĩ YHCT/đông y).
Người gửi / điện thoại
ĐC: E67 Đường Phú Thuân , Phường Phú Thuận, Quận 7, Hồ Chí Minh
GPKD: 41G8026476 ngày 30/07/2015 - MST: 037085015723
Email:duoclieubupxanh@gmail.com
Website: https://trungtamduoclieu.vn