Lạc Tiên Khô (Dây Lưỡi, Nhãn Lồng, Chùm Bao)

Lạc tiên khô – dược liệu an thần quen thuộc trong thuốc Nam

Lạc tiên khô được giới thiệu trong bài này là dược liệu từ Passiflora foetida L., thuộc họ Lạc tiên. Viện Dược liệu ghi nhận “dây lưỡi” cùng các tên lạc tiên, dây nhãn lồng và chùm bao. Ở nhiều nơi, người dân còn dùng cách gọi “dây lưới”.

Người tìm mua thường quan tâm đến nguyên liệu dùng trong các bài thuốc an thần, khó ngủ, ngủ hay mơ hoặc hồi hộp theo kinh nghiệm cổ truyền. Dạng khô có ưu điểm dễ bảo quản, cân chia và phối hợp theo hướng dẫn, phù hợp hơn việc tự thu hái ở những nơi chưa rõ nguồn.

Đối với sản phẩm này, điều cần chọn trước tiên là đúng loài và đúng phần dây lá, sau đó mới đến quy cách cắt, khối lượng và giá. Một tên dân gian quen thuộc không đủ để bảo đảm mọi nơi đều đang bán cùng nguyên liệu.

Giá bán và quy cách đóng gói

Giá phụ thuộc khối lượng, tỷ lệ dây lá, mức độ chọn lọc và yêu cầu đóng gói. Khách hàng nên xác nhận hàng thực tế là phần trên mặt đất hay có lẫn rễ, quả; không mặc định mọi gói mang tên lạc tiên đều có thành phần giống nhau.

Nên xem ảnh hàng thực tế và xác nhận thông tin trên nhãn. Giá cũ hoặc thông tin của sản phẩm có tên gần giống không đại diện cho mọi quy cách dây lưỡi khô.

Thông tin sản phẩm và tên gọi

• Tên trọng tâm: Lạc tiên khô.
• Tên thường gặp: Lạc tiên, dây nhãn lồng, chùm bao, dây lưới.
• Tên khoa học: Passiflora foetida L.
• Họ: Passifloraceae – họ Lạc tiên.
• Tên dược liệu: Herba Passiflorae foetidae.
• Bộ phận tập trung trong bài: Phần trên mặt đất đã làm khô.
• Dạng dùng: Thuốc sắc hoặc nguyên liệu cho phương thuốc, chế phẩm phù hợp.

“Dây lưới” không phải tên riêng chỉ duy nhất một loài. Một số tài liệu dùng tên này cho lức lan, thuộc nhóm Phyla/Lippia nodiflora, họ Cỏ roi ngựa. Vì vậy, tên khoa học cần đi cùng tên thương mại khi đặt hàng hoặc biên soạn hồ sơ nguyên liệu.

Đặc điểm nhận biết cây dây lưỡi

Thân, lá và tua cuốn

Passiflora foetida là cây thảo leo bằng tua cuốn. Thân mảnh, thường có lông mềm; lá mọc so le, gốc thường hình tim và thường chia ba thùy. Hình dạng có thể thay đổi theo tuổi cây và điều kiện sinh trưởng.

Tua cuốn giúp dây bám lên cây bụi hoặc hàng rào. Khi thu hái, cần tách dược liệu khỏi cành lá của cây mà nó leo bám; đây là một nguồn lẫn tạp dễ gặp ở nguyên liệu mọc hoang.

Hoa, quả và lớp bao dạng lưới

Hoa mọc riêng lẻ ở nách lá, thường trắng pha tím, có vòng tràng phụ dạng sợi. Các lá bắc xẻ sâu thành nhiều phần mảnh, tồn tại quanh quả tạo hình giống chiếc lồng hoặc tấm lưới.

Đặc điểm bao quả giúp giải thích các tên “chùm bao”, “nhãn lồng”, “dây lưới”. Tuy vậy, khi hàng đã cắt khô không còn hoa quả, việc nhận diện cần dựa thêm vào thân, lá và thông tin nguồn nguyên liệu.

Dược liệu khô

Dây và lá sau làm khô thường co, nhăn và dễ gãy hơn nguyên liệu tươi. Màu thay đổi theo cách phơi, sấy và bảo quản. Không chọn chỉ dựa vào màu xanh đậm, cũng không dùng mùi mạnh như bằng chứng hàm lượng hoạt chất cao.

Với nguyên liệu cắt quá vụn hoặc nghiền bột, khả năng nhận diện bằng mắt giảm. Cơ sở có nhu cầu chuyên môn nên áp dụng kiểm tra định danh tương ứng.

Phân biệt với lạc tiên Tây và các tên gần giống

Các trang cây lạc tiên và cây nhãn lồng có thể cùng nói về P. foetida. Khi mua, nên so sánh bộ phận và quy cách thực tế; nhiều tên không đồng nghĩa nhiều loài hay nhiều công dụng khác nhau.

Phân bố, thu hái và sơ chế

P. foetida có nguồn gốc châu Mỹ và đã tự nhiên hóa ở nhiều vùng nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Cây thường gặp ở nơi sáng, bãi trống và bụi cây. Điều kiện sinh trưởng rộng giúp nguyên liệu dễ tìm, nhưng chất lượng vẫn phụ thuộc nơi thu hái và khâu chọn lọc.

Phần trên mặt đất được thu, loại bỏ cây cỏ lẫn, cắt và làm khô phù hợp. Cần phân biệt rõ sản phẩm dây lá với hàng có rễ hoặc lượng quả non đáng kể.

Khi dùng để phối hợp phương thuốc, dạng cắt vừa phải thuận tiện cân chia. Khi cần quan sát nhận diện, giữ được một phần lá và cấu trúc thân có ích hơn hàng vụn hoàn toàn.

Các tuyên bố sạch thuốc bảo vệ thực vật, không kim loại nặng hoặc đạt chuẩn vi sinh cần có kiểm tra phù hợp của lô hàng. Mọc tự nhiên không tự đồng nghĩa sạch mọi chất ô nhiễm.

Thành phần hóa học được nghiên cứu

Flavonoid và chất chỉ thị

Vitexin đã được nghiên cứu trong kiểm tra chất lượng các chế phẩm có P. foetida. Công trình trong nước còn khảo sát vitexin, isovitexin và flavonoid tổng số từ thân lá.

Những chất chỉ thị giúp xây dựng phương pháp phân tích và so sánh quy trình chiết. Chúng không phải một tỷ lệ hoạt chất cố định cho mọi gói dây lưỡi khô, và việc có flavonoid không tự xác lập hiệu quả chữa mất ngủ.

Những nhóm chất khác

Các công trình ghi nhận hợp chất phenolic và những nhóm thành phần khác trong mẫu dịch chiết. Thành phần thay đổi theo bộ phận, nguồn cây và dung môi.

Dược liệu còn được nhắc đến với hợp chất cyanogenic. Đây là yếu tố cần tính đến khi lựa chọn bộ phận và cách dùng, thay vì chỉ trích danh sách chất có lợi. Thông tin an toàn được tập trung ở cuối bài.

Lá khô, nước sắc và cao chiết

Nước sắc thu nhận phần hòa tan theo điều kiện nấu. Cao ethanol hoặc cao chuẩn hóa được tạo bằng quy trình khác; lượng cao tính bằng miligam không quy đổi trực tiếp thành gam dây lá.

Do đó, nghiên cứu cao chiết chỉ được trình bày đúng dạng nghiên cứu. Không lấy liều thử trên chuột để tính liều uống cho khách hàng.

Tính vị, công năng và vai trò cổ truyền

Tài liệu YHCT thường mô tả lạc tiên vị ngọt, hơi đắng, tính mát; quy kinh Tâm, Can. Công năng được nhắc đến là an thần, giải nhiệt, mát gan.

Nhóm ứng dụng nổi bật gồm khó ngủ, ngủ hay mơ, hay hồi hộp và suy nhược thần kinh theo cách gọi trong tài liệu truyền thống. Trong phương thuốc, dây lưỡi có thể dùng độc vị hoặc phối hợp với những vị khác tùy chứng trạng.

“Mát gan” là cách diễn đạt cổ truyền, không tương đương điều trị viêm gan, hạ men gan hay giải mọi độc chất. “An thần” cũng không đồng nghĩa sản phẩm có tác dụng và liều dùng giống thuốc ngủ kê đơn.

Công dụng được ghi nhận của dây lưỡi

An thần, hỗ trợ giấc ngủ theo kinh nghiệm thuốc Nam

Đây là nhu cầu sử dụng chính gắn với dược liệu. Tài liệu trong nước ghi nhận lạc tiên trong các bài dùng cho người trằn trọc, ngủ kém, hay mơ hoặc hồi hộp.

Phương thuốc có thể phối lạc tiên với lá vông, tâm sen và lá dâu. Vai trò phối hợp cần được hiểu theo cả bài, không quy toàn bộ kết quả cho riêng dây lưỡi.

Đối với người mua, thông tin thiết thực là đúng dược liệu và biết rõ bài thuốc định dùng. Không có một thời gian cảm nhận tác dụng cố định áp dụng cho mọi nguyên nhân khó ngủ.

Hồi hộp, bứt rứt và mệt mỏi thần kinh

Những biểu hiện này xuất hiện trong phạm vi sử dụng cổ truyền, nhất là khi đi kèm ngủ kém. Tuy nhiên, “hồi hộp” trong một bài thuốc không đồng nghĩa có tác dụng điều trị rối loạn nhịp tim.

Sản phẩm nguyên liệu nên được giới thiệu theo mục đích hỗ trợ và bài thuốc ghi nhận, tránh mở rộng thành thuốc điều trị lo âu, trầm cảm hoặc bệnh tim mạch chỉ từ tên triệu chứng.

Giảm đau, chống viêm và bảo vệ niêm mạc trong nghiên cứu

Cao P. foetida đã được khảo sát về giảm đau, chống viêm và tổn thương niêm mạc dạ dày trong các mô hình động vật. Đây là các hướng nghiên cứu ngoài giấc ngủ đáng ghi nhận.

Kết quả không tạo thành chỉ định dùng dây lưỡi khô chữa viêm khớp, loét dạ dày hoặc diệt vi khuẩn gây bệnh. Phần nghiên cứu bên dưới trình bày rõ đối tượng và giới hạn.

Các ứng dụng dân gian khác

Một số tài liệu nhắc đến dùng ngoài cho ngứa, viêm da, sử dụng ngọn non làm rau hoặc quả chín làm thực phẩm. Cách sử dụng thực phẩm khác với dùng gói dây lá khô làm dược liệu.

Bài không chuyển những ghi nhận ngoài da thành hướng dẫn đắp bã vào tổn thương, cũng không dùng dữ liệu quả chín để kết luận toàn bộ cây đều có thể ăn sống.

Nghiên cứu hiện đại và ứng dụng lâm sàng

Nghiên cứu an thần trên chuột năm 2021

Saputri và cộng sự khảo sát cao ethanol từ lá P. foetida trên 30 chuột đực, chia thành các nhóm đối chứng và can thiệp. Tác giả sử dụng phép thử phản xạ, vận động để đánh giá tác dụng an thần.

Kết quả gợi ý hoạt tính trong mô hình động vật. Dù nghiên cứu có nhóm so sánh diazepam, không thể suy ra dược liệu tương đương diazepam về hiệu quả, liều dùng hoặc độ an toàn ở người.

Giảm đau và chống viêm năm 2011

Công trình đăng trên Asian Pacific Journal of Tropical Medicine đánh giá cao ethanol từ lá bằng mô hình đau trên chuột và phù viêm trên chuột cống. Các kết quả cung cấp dữ liệu tiền lâm sàng liên quan hoạt tính giảm đau, chống viêm.

Nồng độ cao, đường dùng và hệ thử khác với nước sắc tại nhà. Bài không chuyển thành công thức giảm đau hoặc khuyến nghị thay thuốc chống viêm.

Dạ dày và chống oxy hóa năm 2011

Sathish và cộng sự nghiên cứu cao ethanol toàn cây trong các mô hình gây loét bằng ethanol và aspirin. Mục tiêu là đánh giá tác động bảo vệ và các chỉ dấu liên quan oxy hóa.

Đây là nghiên cứu trên mô hình thực nghiệm, không phải thử nghiệm ở người viêm loét dạ dày. Dạng nguyên liệu “toàn cây” trong công trình cũng cần phân biệt với gói dây lá thương mại.

Định lượng vitexin và chất lượng chế phẩm năm 2019

Nghiên cứu của Foudah và cộng sự xây dựng, thẩm định phương pháp sắc ký lớp mỏng hiệu năng cao để định lượng vitexin trong chế phẩm thảo dược có P. foetida.

Ý nghĩa là hỗ trợ kiểm soát thành phần. Một phương pháp định lượng được công bố không đồng nghĩa sản phẩm Búpxanh đã có kết quả định lượng hoặc đã chuẩn hóa theo chính phương pháp đó.

Nghiên cứu thân lá tại Huế năm 2025

Nguyễn Hữu Tiến, Đặng Trần Minh Xuân và Trần Hữu Dũng khảo sát điều kiện chiết flavonoid tổng số, vitexin và isovitexin từ lá và thân P. foetida. Công trình cho thấy quy trình chiết ảnh hưởng kết quả thu nhận thành phần.

Đây là nghiên cứu chiết xuất, không phải thử nghiệm cải thiện giấc ngủ. Các thông số dùng dung môi trong phòng nghiên cứu không được chuyển thành hướng dẫn tự ngâm chiết tại nhà.

Bằng chứng trên người cần đọc đúng loài

Các thử nghiệm trà passionflower, cao lạc tiên Tây hoặc viên nang có P. incarnata không phải bằng chứng trực tiếp cho P. foetida. Trong nguồn đã đối chiếu, chưa xác minh được thử nghiệm đối chứng trên người đủ để định lượng hiệu quả của riêng dây lá P. foetida khô.

Cơ sở giới thiệu sản phẩm hiện nay là kinh nghiệm dùng trong nước, kết hợp dữ liệu tiền lâm sàng đúng loài. Nghiên cứu hiện đại bổ sung giá trị tham khảo, nhưng không thay thế việc đánh giá nguyên nhân mất ngủ.

Bài thuốc có dây lưỡi, lạc tiên được ghi nhận

Các công thức sau được biên soạn từ tài liệu đã công bố. Đây là tư liệu tham khảo cho việc trao đổi với người có chuyên môn, không phải bài phối mới hay đơn chung cho mọi người mất ngủ.

Dùng độc vị lạc tiên khô

• Nguyên liệu: Lạc tiên khô 15 g.
• Dạng dùng nguồn ghi: Sắc lấy nước uống.
• Phạm vi: Mất ngủ, hồi hộp theo bài phổ biến kiến thức YHCT năm 2015.

Nguồn không quy định đủ lượng nước và thời gian sắc cho công thức đơn vị, nên bài không tự thêm những con số đó. Đây là một mức ghi nhận riêng, không thay thế mọi khoảng liều trong tài liệu khác.

Phối lá vông, lá dâu và tâm sen dạng hãm

• Thành phần: Lạc tiên 15 g, lá vông nem 13 g, lá dâu tằm 10 g, tâm sen 2 g.
• Cách dùng được công bố: Cho các vị vào dụng cụ, đun với nước sôi hoặc hãm như trà, sử dụng trước thời điểm ngủ theo hướng dẫn.
• Đặc điểm tài liệu: Không ghi rõ tươi hay khô của toàn bộ các vị và không ấn định thể tích nước.

Các vị lá vông nem, lá dâu tằm và tâm sen cần đúng bộ phận, dạng chế biến. Tâm sen là phần mầm trong hạt, không thay bằng toàn hạt sen cùng khối lượng.

Nước sắc lạc tiên, lá vông và tâm sen

• Thành phần: Lạc tiên 20 g, lá vông nem 10 g, tâm sen 5 g.
• Cách làm nguồn ghi: Đun với 500 ml nước trong 15 phút.
• Phạm vi ghi nhận: Công thức món ăn bài thuốc hỗ trợ thư giãn, an thần, được công bố năm 2025.

Nguồn không xác định liệu trình điều trị hoặc trạng thái khô của mọi vị. Vì vậy, công thức là căn cứ trao đổi, không tự áp dụng như một loại nước thay toàn bộ nước uống kéo dài.

Những công thức không nên chuyển thành hướng dẫn tự chế

Tài liệu còn có siro hoặc cao phối hợp đường, chất bảo quản và dung môi, cùng những bài sử dụng rễ hoặc quả non. Các dạng đó cần quy trình và thẩm định riêng; không áp dụng cách dùng cao cho gói dây lá khô.

Bài giữ các công thức đơn giản đã đối chiếu, không bổ sung thuốc an thần khác chỉ để làm danh sách thành phần dài hơn.

Liều dùng tham khảo

Tài liệu Khoa Dược, Trường Đại học Tôn Đức Thắng ghi 20–40 g dược liệu khô/ngày, dạng sắc. Viện Dược liệu cũng nêu khoảng 20–40 g trong thông tin loài. Ngoài ra, có bài phổ biến kiến thức ghi mức 15 g khô khi dùng đơn vị.

Những mức này cần được đọc theo nguồn và phương thuốc tương ứng. Không cộng dồn công thức đơn vị với công thức phối hợp, hoặc coi mức cao nhất là lựa chọn tốt nhất.

Liều cao lỏng, siro và cao ethanol không quy đổi trực tiếp sang gam dây lưỡi khô. Trẻ em cũng không được tính đơn giản bằng một nửa liều người lớn.

Cách sử dụng dây lưỡi khô

Chuẩn bị nguyên liệu

Quan sát gói hàng, loại tạp chất còn sót, cân đúng lượng theo hướng dẫn và chuẩn bị theo yêu cầu của đơn. Phần dây leo bám vào cây khác cần được chọn lọc ngay từ khâu sơ chế.

Không dùng số “nắm” để thay cân khi cần liều cụ thể. Mật độ dây lá và mức độ vụn khiến thể tích giống nhau có thể cho khối lượng khác nhau.

Sắc hoặc hãm theo đúng công thức

Với phương đã có lượng nước và thời gian, giữ đúng hướng dẫn được lựa chọn. Với phương chưa có, cần hoàn thiện cách dùng với người hướng dẫn thay vì tự suy diễn một tỷ lệ chung.

Khi dùng ấm điện sắc thuốc, kiểm tra lượng nước tối thiểu và chế độ thiết bị. Hãm trà và sắc là hai cách chuẩn bị khác nhau, không tự coi tương đương trong mọi phương.

Kết hợp thói quen nghỉ ngơi

Nếu sử dụng theo nhu cầu hỗ trợ ngủ, nên đồng thời duy trì giờ ngủ đều, giảm đồ uống chứa caffeine gần giờ ngủ và dành thời gian thư giãn. Việc theo dõi chất lượng ngủ có ích hơn chỉ tăng dược liệu khi chưa thấy thay đổi.

Có thể ghi nhận thời gian vào giấc, số lần thức và mức tỉnh táo hôm sau để trao đổi với người hướng dẫn. Không dùng cảm giác buồn ngủ thật mạnh làm tiêu chuẩn duy nhất đánh giá hiệu quả.

Đối tượng có nhu cầu sử dụng

Sản phẩm phù hợp về nhu cầu với người cần đúng vị lạc tiên theo hướng dẫn, người tìm nguyên liệu cho bài thuốc đã xác định hoặc cơ sở chuẩn bị dược liệu an thần.

Người khó ngủ nên xác định mục tiêu thực tế: cải thiện sinh hoạt và chất lượng nghỉ ngơi, đồng thời tìm nguyên nhân nếu tình trạng kéo dài. Dây lưỡi là một lựa chọn nguyên liệu trong phạm vi sử dụng cổ truyền, không phải câu trả lời chung cho mọi dạng mất ngủ.

Khi mua cho gia đình, chọn quy cách đủ dùng và dễ đóng kín. Khi mua cho cơ sở, thống nhất trước danh tính loài, bộ phận và mức cắt để thuận tiện kiểm soát chất lượng.

Câu hỏi thường gặp về lạc tiên khô

Dây lưỡi có phải dây lưới không?

Viện Dược liệu ghi tên dây lưỡi cho P. foetida, còn tên dây lưới xuất hiện trong nhiều tài liệu dân gian về lạc tiên. Tuy nhiên, dây lưới cũng có thể chỉ loài khác, nên khi đặt hàng cần dùng thêm tên lạc tiên và tên khoa học.

Có khác cây nhãn lồng, chùm bao không?

Trong phạm vi bài này, các tên cùng chỉ P. foetida. Sự khác biệt của hàng bán cần được xác nhận từ bộ phận, dạng khô và quy cách, không chỉ dựa vào tên địa phương.

Có phải lạc tiên Tây không?

Không. Lạc tiên Tây là P. incarnata. Hai loài cùng chi nhưng không tự thay thế công dụng, nghiên cứu hoặc liều dùng.

Dùng bao lâu mới thấy phù hợp?

Không có mốc áp dụng cho mọi người. Nên theo dõi chất lượng ngủ và mức tỉnh táo ban ngày theo hướng dẫn sử dụng, thay vì kỳ vọng một số ngày cố định hoặc tự kéo dài khi chưa được đánh giá.

Nên chọn nhiều lá hay nhiều dây?

Dược liệu cần đúng mô tả bộ phận và có tỷ lệ thành phần phù hợp mục đích. Hàng toàn cành già, ít lá không nên được quảng cáo ngang với nguyên liệu thân lá đã chọn lọc nếu chưa có cơ sở chất lượng.

Có thể mua sẵn các vị phối hợp không?

Khi liên hệ Búpxanh, có thể gửi danh sách vị, khối lượng và yêu cầu chế biến để được xác nhận hàng thực tế. Không tự thêm hoặc đổi vị vì cùng được quảng cáo cho giấc ngủ.

Mua lạc tiên khô tại Búpxanh

Mua sản phẩm tại Búpxanh, bạn đặt niềm tin đúng chỗ. Hãy nêu rõ nhu cầu dây lưỡi khô – lạc tiên Passiflora foetida, dạng dây lá và lượng cần mua để được cung cấp thông tin đúng quy cách.

Trước khi đặt hàng, nên xác nhận ảnh thực tế, khối lượng tịnh, bộ phận, giá và hướng dẫn bảo quản. Nếu mua theo bài thuốc, gửi đủ danh sách giúp chuẩn bị đúng nguyên liệu và hạn chế nhầm tâm sen với hạt sen hoặc nhầm tên lạc tiên giữa các loài.

Chất lượng được đánh giá từ hàng thực tế và thông tin tương ứng. Không cần những lời hứa chữa khỏi mất ngủ để giúp người mua lựa chọn: đúng loài, đúng phần dùng và cách sử dụng rõ ràng mới là nền tảng của một sản phẩm có ích.

Bảo quản và lưu ý khi sử dụng

Bảo quản trong bao bì kín, nơi khô thoáng, tránh hơi nước, ánh nắng và côn trùng. Lấy bằng dụng cụ khô sạch, đóng kín sau mỗi lần mở. Tuân thủ hạn sử dụng; không dùng hàng ẩm mốc, có mùi bất thường hoặc không rõ loài.

Dược liệu có thể gây buồn ngủ. Người đang dùng thuốc ngủ, thuốc an thần, thuốc chống dị ứng gây buồn ngủ hoặc chất ức chế thần kinh trung ương cần hỏi người điều trị trước khi phối hợp; tránh dùng cùng đồ uống có cồn. Không lái xe hay vận hành máy nếu bị giảm tỉnh táo. Người huyết áp thấp, phụ nữ mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ, người suy gan, suy thận hoặc đang dùng nhiều thuốc cần được tư vấn riêng.

P. foetida có hợp chất cyanogenic, hàm lượng thay đổi theo bộ phận và nguồn cây. Không tự dùng dịch ép sống, quả xanh, rễ hoặc đổi bộ phận để tăng tác dụng; không cho rằng phơi khô tự loại hết mọi nguy cơ. Ngừng dùng nếu có triệu chứng bất thường. Mất ngủ kéo dài, ngáy kèm ngưng thở, hồi hộp kèm đau ngực, khó thở hoặc suy giảm hoạt động ban ngày cần được khám; không tự thay thuốc điều trị bằng dược liệu.

kiểm duyệt chuyên môn: Trần Văn Bằng – Y sĩ Y học cổ truyền.

Tài liệu tham khảo

• Viện Dược liệu. Danh mục cây thuốc: Passiflora foetida. Nguồn đối chiếu tên dây lưỡi, đặc điểm và phạm vi sử dụng truyền thống.
• Khoa Dược, Trường Đại học Tôn Đức Thắng. Lạc tiên. Đối chiếu danh tính, bộ phận trên mặt đất, liều dược liệu khô và giới hạn bằng chứng.
• Bác sĩ Thanh Xuân. Cây lạc tiên chữa mất ngủ. Báo Sức khỏe & Đời sống, 07/06/2015. Đối chiếu công thức đơn vị 15 g khô; tư liệu phổ biến kiến thức, không phải thử nghiệm lâm sàng.
• 4 bài thuốc từ lá vông nem chữa mất ngủ. Báo Sức khỏe & Đời sống, 27/10/2026. Đối chiếu công thức hãm có lạc tiên 15 g, lá vông 13 g, lá dâu 10 g và tâm sen 2 g.
• BSNT. Phan Bích Hằng, Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội. 6 món ăn bài thuốc giúp giảm căng thẳng, lo âu. Báo Sức khỏe & Đời sống, 29/07/2025. Đối chiếu công thức lạc tiên, lá vông, tâm sen.
• Saputri M, Sudewi S, Karimah N, Nadia S. Sedative effect test of ethanol extract of rambusa (Passiflora foetida L.) leaves to male mice. Nguồn: Journal of Pharmaceutical and Sciences, 4(2), 2021, 93–100. DOI: 10.36490/journal-jps.com.v4i2.80.
• Analgesic and anti-inflammatory activities of Passiflora foetida L. Nguồn: Asian Pacific Journal of Tropical Medicine, 4(8), 2011, 600–603. DOI: 10.1016/S1995-7645(11)60155-7. Nghiên cứu thực nghiệm; đối chiếu tóm tắt.
• Sathish R, Sahu A, Natarajan K. Antiulcer and antioxidant activity of ethanolic extract of Passiflora foetida L. Nguồn: Indian Journal of Pharmacology, 43(3), 2011, 336–339. DOI: 10.4103/0253-7613.81501.
• Foudah AI và cộng sự. Development and validation of a high-performance thin-layer chromatographic method for the quantitative analysis of vitexin in Passiflora foetida herbal formulations. Nguồn: Saudi Pharmaceutical Journal, 27, 2019, 1157–1163. DOI: 10.1016/j.jsps.2019.09.012.
• Nguyễn Hữu Tiến, Đặng Trần Minh Xuân, Trần Hữu Dũng. Optimization of extraction total flavonoids and marker compounds from Passiflora foetida L. using response surface methodology. Nguồn: Tạp chí Y Dược Huế, 15(6), 2025, 66–74. DOI: 10.34071/jmp.2025.6.885.
• Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội. Tài liệu nghiên cứu lức lan Lippia/Phyla nodiflora, bản PDF đã đối chiếu. Chỉ dùng làm căn cứ cho sự trùng tên dân gian “dây lưới”, không gán công dụng loài này cho P. foetida.