Cây chân vịt

Cây Chân Vịt (Trường Sinh Thảo, Quyển Bá) – Túi 1kg, Giá 200.000 Đồng

Cây chân vịt, còn gọi là trường sinh thảo, quyển bá trường sinh, là dược liệu được sử dụng trong y học cổ truyền. Tại Búpxanh, sản phẩm đóng túi 1kg, giá 200.000 đồng, khuyến mãi mua 5kg tặng 1kg.

Bạn có thể đặt mua tại trang cây chân vịt Búpxanh. Khi lựa chọn, cần hiểu đúng tên cây, cách chế biến và mục đích sử dụng, bởi quyển bá chưa sao và quyển bá sao có công năng cổ truyền khác nhau.

Giá bán và quy cách đóng gói

Ưu đãi phù hợp với khách mua chung hoặc chia cho người thân. Nên cân nhắc nhu cầu và điều kiện bảo quản trước khi đặt số lượng lớn.

Cây chân vịt, trường sinh thảo và quyển bá có phải cùng một cây?

Cây chân vịt trong bài này là quyển bá trường sinh, tên khoa học Selaginella tamariscina (P.Beauv.) Spring, thuộc họ Quyển bá – Selaginellaceae.

Tên “trường sinh thảo” gắn với khả năng chịu khô hạn: cành lá cuộn vào khi khô và xòe ra khi điều kiện ẩm phù hợp. Tên gọi này không có nghĩa dược liệu giúp con người trường sinh hoặc kéo dài tuổi thọ.

Tên “chân vịt” còn được dùng cho một số cây khác. Vì vậy, không lấy công dụng của cỏ chân vịt thuộc họ Lúa hoặc họ Cúc để áp dụng cho quyển bá. Trong chi Selaginella cũng có nhiều loài, cần nhận biết đúng quyển bá trường sinh khi lựa chọn.

Đặc điểm và cách nhận biết

Quyển bá trường sinh mọc thành búi, cành phân nhánh và mang nhiều lá rất nhỏ xếp sát nhau. Dáng cành tỏa ra là một đặc điểm giúp nhận biết cây.

Khi khô hạn, cành lá thường cuộn vào trong thành một búi co lại. Khi gặp ẩm, cành có thể xòe ra. Đây là đặc điểm sinh học, không phải phép thử đủ để xác nhận chất lượng dược liệu hoặc hàm lượng hoạt chất.

Cây sinh sản bằng bào tử, không có hoa và quả như cây có hoa. Khi nhận diện, nên đối chiếu hình dạng cành, cách sắp xếp lá và mẫu nguyên cây; nguyên liệu bị nghiền nhỏ sẽ khó phân biệt hơn.

Những dấu hiệu cần kiểm tra khi mua

• Nguyên liệu không có mùi mốc hoặc mùi lạ.
• Không có dấu hiệu sâu mọt, hư hỏng hay lẫn nhiều tạp chất.
• Bao bì ghi rõ tên sản phẩm và khối lượng.
• Dạng chế biến phù hợp với hướng dẫn sử dụng của thầy thuốc.

Không nên chỉ dựa vào khả năng cuộn, xòe của cành để kết luận nguyên liệu tốt hoặc đúng loài.

Phân bố và bộ phận dùng

Ở Việt Nam, quyển bá trường sinh được ghi nhận tại một số khu vực miền Trung, có nơi cây mọc trên đá hoặc đất sỏi khô gần biển.

Tài liệu dược liệu ghi nhận sử dụng toàn cây, với cách làm sạch và chế biến tùy mục đích. Vùng phân bố của cây không đồng nghĩa với nguồn gốc của từng lô sản phẩm.

Khi sử dụng theo đơn, cần đối chiếu đúng bộ phận và dạng chế biến được chỉ định. Dược liệu phơi khô thông thường không mặc nhiên là quyển bá đã sao phục vụ mục đích chỉ huyết.

Thành phần hóa học được nghiên cứu

Quyển bá trường sinh được nghiên cứu về các hợp chất biflavonoid, nổi bật là amentoflavone, cùng một số hợp chất phenolic, trong đó có các dẫn xuất selaginellin.

Thành phần dịch chiết thay đổi theo phương pháp và dung môi chiết. Kết quả khảo sát cao cồn hoặc hợp chất tinh khiết không thể áp dụng trực tiếp để khẳng định nước sắc tại nhà có cùng tác dụng.

Không thể xác định hàm lượng hoạt chất của một túi hàng chỉ qua màu sắc, độ cuộn cành hoặc tên cây.

Công dụng theo y học cổ truyền

Tài liệu về quyển bá trường sinh ghi nhận vị cay, tính bình, với hai hướng sử dụng cần phân biệt:

• Dạng chưa sao: được ghi nhận với công năng hoạt huyết.
• Dạng sao phục vụ chỉ huyết: được sử dụng theo hướng cầm máu trong y học cổ truyền.

Quyển bá được ghi nhận trong một số cách dùng liên quan đến vô kinh và các chứng xuất huyết. Những ghi nhận này thuộc phạm vi sử dụng cổ truyền, không có nghĩa mọi trường hợp rối loạn kinh nguyệt hoặc chảy máu đều phù hợp.

Đặc biệt, đi ngoài phân đen, nôn ra máu hoặc chảy máu bất thường cần được khám để xác định nguyên nhân; không tự sắc quyển bá rồi chờ theo dõi tại nhà.

Công dụng được ghi nhận trong chăm sóc sức khỏe phụ nữ

Cây chân vịt, còn gọi là trường sinh thảo hoặc quyển bá, được đề cập trong tài liệu Đông y và kinh nghiệm sử dụng cho đau bụng kinh, bế kinh, huyết trắng và một số tình trạng kinh nguyệt ra nhiều hoặc kéo dài.

Cách chế biến giữ vai trò quan trọng: dạng chưa sao được ghi nhận với công năng hoạt huyết, còn dạng sao đen được sử dụng theo hướng chỉ huyết. Vì vậy, không dùng một dạng nguyên liệu cho tất cả các tình trạng phụ khoa.

Những ghi nhận này mang tính tham khảo, chưa chứng minh cây có thể điều trị mọi nguyên nhân rối loạn kinh nguyệt hoặc huyết trắng. Phụ nữ mang thai không dùng; người chậm kinh cần loại trừ mang thai trước khi cân nhắc sử dụng.

Lưu ý khi sử dụng: Huyết trắng sinh lý không cần điều trị. Khí hư có mùi hôi, ngứa, đau bụng dưới hoặc kèm sốt cần khám phụ khoa; không tự dùng nước cây để thụt rửa. Kinh ra nhiều kèm chóng mặt, choáng hoặc đau bụng dữ dội cần được khám ngay. Nên tham vấn người có chuyên môn (bác sĩ YHCT/đông y) để chọn đúng dạng chế biến và bài thuốc.

Nghiên cứu hiện đại và phạm vi bằng chứng

Các nghiên cứu đã khảo sát dịch chiết hoặc thành phần của quyển bá trường sinh theo những hướng như đáp ứng viêm, chống oxy hóa và chuyển hóa đường. Một số thí nghiệm còn nghiên cứu hoạt tính trên tế bào ung thư.

Phần lớn dữ liệu thuộc nghiên cứu trên tế bào hoặc động vật. Việc phát hiện hoạt tính không chứng minh sản phẩm cây khô có hiệu quả điều trị tương đương ở người.

Không nên giới thiệu cây chân vịt là dược liệu chữa ung thư, điều trị viêm gan A, B, C hoặc giúp ổn định huyết áp khi chưa có bằng chứng lâm sàng phù hợp.

Kinh nghiệm sử dụng cho đau lưng, nhức mỏi

Cây chân vịt, còn gọi là trường sinh thảo hoặc quyển bá, được ghi nhận trong kinh nghiệm dùng cây thuốc cho đau nhức vùng thắt lưng, nhức mỏi toàn thân và một số tình trạng đau cổ vai, thần kinh tọa. Các nghiên cứu tiền lâm sàng cũng đã khảo sát hoạt tính chống viêm của dịch chiết và thành phần trong cây.

Những ghi nhận này chưa xác nhận hiệu quả điều trị thoái hóa cột sống hoặc đau thần kinh tọa trên người. Với viêm gan B, dữ liệu liên quan đến hoạt chất còn ở mức nghiên cứu phòng thí nghiệm, chưa đủ để khẳng định tác dụng của dược liệu khô. Người mắc bệnh gan hoặc đang dùng thuốc cần tham vấn bác sĩ trước khi sử dụng.

Ứng dụng lâm sàng đã được ghi nhận

Quyển bá có lịch sử sử dụng trong y học truyền thống châu Á. Tuy nhiên, lịch sử sử dụng cần phân biệt với thử nghiệm lâm sàng có đối chứng.

Trong các nguồn đã đối chiếu, dữ liệu nổi bật chủ yếu là nghiên cứu tiền lâm sàng và tổng quan về công dụng truyền thống. Chưa có cơ sở để xác lập một hiệu quả điều trị cụ thể cho sản phẩm cây chân vịt túi 1kg tại Búpxanh.

Người mua để sử dụng theo hướng dẫn chuyên môn cần chọn đúng loài và dạng chế biến, thay vì chỉ lựa chọn dựa trên danh sách công dụng quảng cáo.

Cách dùng và liều lượng tham khảo

Dạng thuốc sắc

Quyển bá được ghi nhận sử dụng dưới dạng thuốc sắc. Trước khi dùng, kiểm tra nguyên liệu, loại bỏ tạp chất và đối chiếu đúng dạng dược liệu trong đơn.

Liều lượng, lượng nước và cách sắc cần theo chỉ dẫn của người có chuyên môn. Không tự sao dược liệu với mục đích cầm máu vì phương pháp chế biến có thể ảnh hưởng công năng và độ an toàn.

Liều lượng tham khảo

Tài liệu tra cứu ghi nhận mức 5–15g/ngày, dạng thuốc sắc đối với quyển bá trường sinh. Đây là liều tham khảo trong tài liệu, không phải chỉ định chung cho mọi người hoặc mọi tình trạng bệnh. liều dùng có thể 30 -50g

Không áp dụng cho trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người bệnh nặng hoặc người đang dùng thuốc khi chưa được đánh giá chuyên môn. Không uống thay toàn bộ nước hằng ngày hoặc tự sử dụng kéo dài.

Bài thuốc được ghi nhận trong tài liệu

Tài liệu tra cứu có ghi quyển bá trong cách dùng cho trĩ xuất huyết và phối hợp quyển bá sao với tiên hạc thảo trong một số chứng xuất huyết.

Những cách dùng này chỉ có giá trị tham khảo về lịch sử sử dụng. Việc lựa chọn bài thuốc cần dựa trên nguyên nhân chảy máu, tình trạng người bệnh và dạng chế biến. Không tự áp dụng cho nôn ra máu, tiểu ra máu hoặc đi ngoài phân đen.

Bài thuốc phối hợp được ghi nhận trong y học cổ truyền

Tài liệu tra cứu dược liệu ghi nhận phối hợp quyển bá sao 30g với tiên hạc thảo 25g, sắc uống, ngày một thang, trong các chứng thổ huyết, niệu huyết và tiện huyết theo cách gọi cổ truyền.

Công thức chỉ mang tính tham khảo, cần được thầy thuốc lựa chọn theo nguyên nhân và tình trạng người bệnh. Quyển bá đã sao khác với nguyên liệu phơi khô thông thường. Không tự áp dụng khi nôn ra máu, tiểu ra máu hoặc đi ngoài phân đen; nên tham vấn người có chuyên môn (bác sĩ YHCT/đông y).

Đối tượng sử dụng và lưu ý

Sản phẩm phù hợp với khách cần mua đúng dược liệu quyển bá theo hướng dẫn chuyên môn. Những nhóm sau cần đặc biệt thận trọng:

• Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.
• Trẻ nhỏ, người cao tuổi có nhiều bệnh nền.
• Người suy gan, suy thận hoặc mắc bệnh nặng.
• Người đang dùng thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu hoặc có rối loạn đông máu.
• Người chuẩn bị phẫu thuật hoặc đang chảy máu bất thường.

Dữ liệu tương tác trên người còn hạn chế; không thể vì thiếu báo cáo mà kết luận dược liệu không tương tác với thuốc. Không tự ngừng thuốc hoặc phối nhiều vị thuốc.

Nếu có phản ứng bất thường sau khi dùng, cần ngừng sử dụng và hỏi người có chuyên môn. Khó thở, choáng hoặc xuất huyết đáng kể cần được xử trí y tế kịp thời.

Bảo quản cây chân vịt

Với dược liệu khô, giữ ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và nguồn ẩm. Đóng kín túi sau mỗi lần lấy; dùng tay hoặc dụng cụ sạch, khô.

Khi mua 5kg tặng 1kg, nên giữ kín phần chưa dùng và mở lần lượt. Hạn dùng theo thông tin trên bao bì của lô hàng.

Không sử dụng nguyên liệu có mùi mốc, sâu mọt hoặc dấu hiệu hư hỏng.

Mua cây chân vịt tại Búpxanh

Búpxanh cung cấp cây chân vịt – trường sinh thảo, quyển bá, đóng túi 1kg giá 200.000 đồng. Khách mua 5kg được tặng 1kg, nhận 6kg với tiền sản phẩm 1.000.000 đồng.

Đặt mua tại trang cây chân vịt – trường sinh thảo. Nếu mua theo đơn hoặc hướng dẫn của thầy thuốc, hãy đối chiếu đúng loại cây và dạng chế biến cần dùng.

Câu hỏi thường gặp

Cây chân vịt trong sản phẩm này còn gọi là gì?

Còn gọi là trường sinh thảo hoặc quyển bá trường sinh, gắn với loài Selaginella tamariscina.

Giá một túi 1kg bao nhiêu?

Giá bán là 200.000 đồng/túi 1kg.

Mua 5kg tặng 1kg nhận được bao nhiêu?

Nhận tổng cộng 6kg, với tiền sản phẩm 1.000.000 đồng.

Cây cuộn lại khi khô có phải bị hỏng không?

Cuộn cành là đặc điểm của quyển bá trường sinh. Tuy nhiên, vẫn cần kiểm tra mùi mốc, sâu mọt và tình trạng nguyên liệu; không dùng khả năng cuộn, xòe để kết luận chất lượng.

Quyển bá khô có giống quyển bá sao không?

Không. Phơi khô và sao chế là những quá trình khác nhau. Không tự xem dược liệu khô thông thường là dạng đã chế biến phục vụ mục đích chỉ huyết.

Có thể tự sử dụng khi đi ngoài phân đen không?

Không nên tự điều trị. Phân đen có thể liên quan đến xuất huyết tiêu hóa và cần được khám, đặc biệt khi kèm chóng mặt, mệt nhiều, đau bụng hoặc nôn ra máu.

Nên tham vấn người có chuyên môn (bác sĩ YHCT/đông y) trước khi sử dụng theo mục đích điều trị.

Tài liệu tham khảo

1. Tra cứu dược liệu. Mục “Cây quyển bá” và “Selaginella tamariscina (P.Beauv.) Spring”.
2. Bailly C. The traditional and modern uses of Selaginella tamariscina (P.Beauv.) Spring, in medicine and cosmetic: Applications and bioactive ingredients. Journal of Ethnopharmacology, 2021; 280:114444.

Kiểm duyệt chuyên môn: Trần Văn Bằng – Y sĩ Y học cổ truyền.