Dạ Cẩm Khô – Lá Và Ngọn Dạ Cẩm, Cây Loét Mồm

Dạ cẩm khô – dược liệu quen thuộc trong các bài thuốc dạ dày

Dạ cẩm khô là dạng nguyên liệu thuận tiện để bảo quản, cân chia và sử dụng theo đơn. Vị thuốc này được biết đến qua kinh nghiệm dùng cho lở miệng, lưỡi, sau đó được ứng dụng trong các cách dùng truyền thống liên quan đến đau dạ dày và ợ chua.

Khi chọn mua, điều cần quan tâm là đúng cây, đúng bộ phận và chất lượng sơ chế. Dạ cẩm nhiều lá, có ngọn non và thông tin sản phẩm rõ ràng giúp người mua đối chiếu thuận lợi hơn với nhu cầu sử dụng. Những lời giới thiệu như “cắt đau ngay”, “diệt sạch HP” hoặc “liền mọi vết loét” không phản ánh đầy đủ bằng chứng hiện có.

Bài viết tổng hợp công dụng truyền thống, các dạng bào chế đã ghi nhận và những nghiên cứu đối chiếu được về dạ cẩm, đồng thời phân biệt dược liệu đơn vị với chế phẩm phối hợp.

Quy cách và thông tin đặt mua

Khách hàng có thể liên hệ Búpxanh để xác nhận dạng nguyên liệu, trọng lượng, giá bán và số lượng hiện có. Khi đặt hàng, nên nêu rõ cần lá, lá kèm ngọn hay phần trên mặt đất cắt đoạn, bởi các dạng này có tỷ lệ thân khác nhau.

Tên sản phẩm trên được đề xuất cho dạng lá và ngọn. Nếu hàng thực tế gồm nhiều thân cành, nhãn nên ghi Dạ cẩm khô cắt đoạn để mô tả chính xác nguyên liệu.

Tên gọi khác của cây dạ cẩm

Các tên thường gặp gồm cây loét mồm, đất lượt, đứt lướt, chạ khẩu cắm. Tên loét mồm gắn với kinh nghiệm dùng cây cho các tổn thương ở miệng, lưỡi.

Trong tài liệu thực vật và dược liệu có thể gặp cả Hedyotis capitellata và Oldenlandia capitellata. Khi đối chiếu nghiên cứu, cần đọc đầy đủ tên loài và bộ phận được khảo sát, không lấy dữ liệu của những cây khác trong cùng chi Hedyotis để giới thiệu cho dạ cẩm.

Đặc điểm nhận biết cây dạ cẩm

Dạ cẩm là cây bụi có khả năng trườn hoặc tựa vào cây khác. Những đặc điểm dễ đối chiếu trên mẫu còn nguyên gồm:

• Lá mọc đối, phiến nguyên, dạng bầu dục hoặc hình trứng, đầu nhọn.
• Cuống lá ngắn; gân nổi rõ, mặt trên thường sẫm hơn mặt dưới.
• Thân có các đốt hơi phình; cành non có thể có cạnh.
• Hoa nhỏ, trắng hoặc trắng vàng, tập trung thành cụm ở kẽ lá hoặc đầu cành.
• Quả nang nhỏ, chứa nhiều hạt.

Dạ cẩm thân tím và thân xanh

Tài liệu có ghi nhận các dạng thân tím, thân xanh, nhiều lông hoặc ít lông. Bộ môn Dược liệu, Đại học Y Dược TP.HCM lưu ý màu sắc và lông che chở có thể thay đổi theo điều kiện sinh thái.

Vì vậy, màu thân không đủ để kết luận riêng về chất lượng hoặc tác dụng. Với mẫu đã cắt nhỏ, cần kết hợp hình thái còn lại, nguồn cung và định danh chuyên môn khi cần thiết.

Chọn dạ cẩm khô như thế nào?

Nguyên liệu nên khô, có thể nhận ra lá và đoạn thân, không lẫn nhiều đất cát hoặc cây khác. Bao bì cần ghi rõ tên và bộ phận cung cấp. Mẫu nghiền thành bột khó nhận biết bằng mắt hơn mẫu cắt đoạn; người mua dạng bột nên chú trọng thông tin định danh và hồ sơ chất lượng.

Không đánh giá một lô chỉ bằng việc nước sắc đậm màu hay vị đắng nhiều. Những cảm quan đó không thay thế kết quả kiểm nghiệm hoặc truy xuất nguyên liệu.

Phân bố, thu hái và sơ chế

Dạ cẩm được ghi nhận ở nhiều vùng đồi núi Việt Nam. Cây có thể thu hái quanh năm; phần trên mặt đất, đặc biệt lá và ngọn, được lựa chọn làm dược liệu.

Cách sơ chế thường gồm làm sạch, loại bỏ phần không đạt và tạp chất, cắt ngắn rồi phơi hoặc sấy khô. Dược liệu đã làm khô được đóng kín để hạn chế hút ẩm trở lại.

Nguồn phân bố của cây không đồng nghĩa xuất xứ của từng túi hàng. Thông tin “dạ cẩm Lạng Sơn”, “dạ cẩm Cao Bằng” chỉ nên ghi trên sản phẩm khi phù hợp chứng từ và nguồn hàng thực tế.

Thành phần hóa học được ghi nhận

Các tài liệu và nghiên cứu về dạ cẩm ghi nhận những nhóm chất như alkaloid, anthraquinon và triterpenoid. Thành phần có thể khác nhau giữa lá, thân và rễ.

Nghiên cứu đăng trên Phytochemistry năm 2005 phân lập từ thân Hedyotis capitellata các furanoanthraquinon mang tên capitellataquinone A–D, cùng một số chất đã biết và scopoletin. Đây là nghiên cứu hóa học, không phải thử nghiệm chứng minh một công dụng điều trị trên người.

Tạp chí Dược học cũng có công bố về các hợp chất phân lập từ lá dạ cẩm thu hái tại Thái Nguyên. Những công trình này cho thấy cần mô tả đúng bộ phận khi giới thiệu nguyên liệu; không tự gán hàm lượng hoạt chất cho sản phẩm chưa được định lượng.

Tính vị, quy kinh và công năng theo y học cổ truyền

Theo chuyên luận dạ cẩm, vị thuốc có vị ngọt, hơi đắng, tính bình, quy vào kinh Tỳ và Vị. Công năng được ghi nhận gồm thanh nhiệt, giải độc, chỉ thống, tiêu viêm, lợi tiểu.

Trong cách diễn đạt y học cổ truyền, “chỉ thống” là giảm đau; “thanh nhiệt, giải độc” thuộc hệ thống lý luận và cách lựa chọn vị thuốc theo chứng. Không nên chuyển những thuật ngữ này thành lời quảng cáo rằng sản phẩm loại bỏ mọi độc tố hoặc xử lý mọi nguyên nhân bệnh.

Công dụng dạ cẩm được ghi nhận

Dùng trong các chứng đau dạ dày, ợ chua

Đây là ứng dụng nổi bật của dạ cẩm trong tài liệu Việt Nam. Những cách dùng truyền thống có dạng sắc, cao hoặc cốm. Bối cảnh sử dụng thường liên quan đến đau vùng thượng vị và ợ chua.

Đối với một trang bán nguyên liệu, cách giới thiệu phù hợp là dược liệu được sử dụng trong các bài thuốc hỗ trợ chăm sóc dạ dày theo y học cổ truyền, kèm cách dùng và mức bằng chứng cụ thể. Không gán kết quả của một chế phẩm nhiều vị cho riêng túi dạ cẩm khô.

Dùng cho lở miệng, lưỡi và viêm họng

Chuyên luận ghi nhận dạ cẩm trong nhóm chủ trị lở miệng lưỡi và viêm họng. Tên gọi cây loét mồm cũng phản ánh lịch sử sử dụng này.

Nguồn bệnh viện Nguyễn Tri Phương mô tả dạng lá sắc và cao lỏng phối mật ong trong các cách dùng truyền thống. Việc lựa chọn đường dùng cần phù hợp loại tổn thương; nguyên liệu tươi giã và chế phẩm đã được kiểm soát vệ sinh là hai dạng khác nhau.

Dùng ngoài theo kinh nghiệm dân gian

Có ghi chép dùng dạ cẩm cho lở loét ngoài da, phối hợp dược liệu trong bong gân và một số kinh nghiệm khác. Những ghi nhận này mang tính thư tịch hoặc dân gian, chưa nên đặt ngang hàng với kết quả thử nghiệm lâm sàng.

Các công thức thiếu định lượng hoặc chưa rõ danh tính từng cây được nêu riêng ở phần dưới, không bổ sung thành bài thuốc mới.

Nghiên cứu hiện đại và ứng dụng lâm sàng

Nghiên cứu chống viêm, giảm đau và hạ sốt trên chuột

Nhung và Quoc công bố nghiên cứu dịch chiết ethanol từ lá Hedyotis capitellata trên Tropical Journal of Natural Product Research, tập 7, số 12. Các mô hình khảo sát gồm đau gây bằng acid acetic và formalin, phù chân do carrageenan và sốt do nấm men.

Dịch chiết có hoạt tính trong các mô hình này. Kết quả hỗ trợ hướng nghiên cứu về giảm đau và viêm, nhưng chưa xác lập hiệu quả tương đương thuốc giảm đau hoặc hạ sốt ở người. Liều dịch chiết tính theo mg/kg trên chuột không phải liều lá khô để sắc uống.

Nghiên cứu bảo vệ niêm mạc dạ dày năm 2024

Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM, số 71 năm 2024 công bố nghiên cứu cải thiện tổn thương niêm mạc dạ dày do indomethacin gây ra ở chuột bằng chiết xuất ethanol từ lá dạ cẩm.

Đây là bằng chứng tiền lâm sàng đúng hướng ứng dụng dạ dày. Mô hình tổn thương do thuốc chống viêm không đại diện cho tất cả nguyên nhân viêm loét ở người, đặc biệt không tự chứng minh khả năng tiệt trừ Helicobacter pylori.

Nghiên cứu dạ dày công bố năm 2026

Công trình của Nhung và Quoc trên Research Results in Biomedicine tiếp tục khảo sát dịch chiết ethanol từ lá trên mô hình chuột bị tổn thương dạ dày do indomethacin. Nhóm nghiên cứu đánh giá tổn thương niêm mạc, độ acid, chỉ dấu oxy hóa và viêm.

Kết quả ghi nhận tác động bảo vệ trong điều kiện thí nghiệm. Bài báo là cơ sở cho nghiên cứu tiếp theo về chế phẩm; không dùng các tỷ lệ cải thiện ở chuột làm tỷ lệ hiệu quả cho người mua dược liệu.

Ghi nhận ứng dụng tại Lạng Sơn

Trong Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, Đỗ Tất Lợi ghi lại việc Bệnh viện Lạng Sơn đưa dạ cẩm vào ứng dụng cho đau dạ dày từ năm 1962. Đây là mốc lịch sử đáng chú ý trong quá trình sử dụng cây thuốc ở Việt Nam.

Ghi nhận này không trình bày đầy đủ thiết kế thử nghiệm theo chuẩn hiện đại, nên phù hợp để giới thiệu lịch sử ứng dụng, không dùng để công bố tỷ lệ khỏi bệnh.

Nghiên cứu chế phẩm phối hợp HPmax

Luận án của Phạm Bá Tuyến, Đại học Y Hà Nội, nghiên cứu HPmax trong loét hành tá tràng có Helicobacter pylori. Chế phẩm gồm dạ cẩm, chè dây và lá khôi.

Tóm tắt công bố báo cáo tỷ lệ HP âm tính sau điều trị ở nhóm HPmax là 59,5%, so với 69,8% ở nhóm OAC. Kết quả thuộc chế phẩm và điều kiện nghiên cứu đó, không phải tỷ lệ diệt HP của dạ cẩm đơn vị. Việc nghiên cứu không phát hiện khác biệt có ý nghĩa thống kê cũng không tự chứng minh hai phương pháp tương đương.

Người đọc có thể tìm hiểu thêm đặc điểm riêng của chè dây và lá khôi. Ba nguyên liệu tự sắc phối hợp không mặc nhiên tương đương chế phẩm được nghiên cứu.

Tóm tắt mức bằng chứng

Liều dùng tham khảo và cách dùng dạ cẩm khô

Liều theo chuyên luận

Chuyên luận dạ cẩm ghi 20–40 g lá khô mỗi ngày, chia hai lần, dùng dưới dạng sắc hoặc hãm và các dạng bào chế khác. Tài liệu của Đỗ Tất Lợi ghi một cách dùng lịch sử với 10–25 g lá và ngọn khô mỗi ngày.

Hai khoảng liều cần được đọc theo đúng nguồn và dạng nguyên liệu, không cộng dồn. Khi dùng theo đơn, áp dụng lượng người kê đơn đã lựa chọn cho tình trạng cụ thể.

Dạng sắc hoặc hãm

Cân lượng được chỉ định, làm sạch nhanh nguyên liệu và cho vào dụng cụ phù hợp. Thêm nước đủ ngập, thực hiện quy trình sắc hoặc hãm theo hướng dẫn chuyên môn, lọc và chia lần dùng trong ngày.

Chuyên luận không quy định một thể tích nước và thời gian đun duy nhất cho mọi dạng cắt. Vì vậy, bài viết không tự đặt một công thức lít nước, phút đun để coi là chuẩn chung. Thời điểm dùng được ghi trong tài liệu là trước bữa ăn hoặc khi đau; lịch dùng thực tế cần phù hợp đơn đang sử dụng.

Dạng cao, bột và cốm

Các dạng này khác dược liệu thô về cách bào chế và tỷ lệ quy đổi. Khối lượng cao không được thay bằng cùng khối lượng lá khô. Với chế phẩm đóng gói, đối chiếu lượng dược liệu tương đương và hướng dẫn trên nhãn.

Các bài thuốc và dạng bào chế đã được ghi nhận

Dạ cẩm đơn vị dạng thuốc sắc

Thành phần: lá và ngọn dạ cẩm khô 10–25 g cho một ngày, theo ghi chép của Đỗ Tất Lợi.

Cách dùng ghi nhận: sắc với nước, chia hai hoặc ba lần, dùng trước ăn hoặc khi đau. Tài liệu có ghi thêm đường cho dễ uống; đây không phải thành phần bắt buộc tạo nên công năng của dược liệu.

Phạm vi: cách dùng truyền thống liên quan đến đau dạ dày, ợ chua. Cần phân biệt khoảng liều lịch sử này với liều 20–40 g lá khô của chuyên luận.

Cao dạ cẩm theo kinh nghiệm Ty Y tế Lạng Sơn

Công thức mẻ: lá dạ cẩm khô 7 kg, đường kính 2 kg, mật ong 1 kg.

Cách bào chế được ghi nhận: nấu lá với nước thành cao, hòa đường, cô lại rồi thêm mật ong. Tài liệu ghi mỗi lần 10–15 g, ngày hai hoặc ba lần.

Đây là công thức bào chế lịch sử. Khối lượng nguyên liệu đầu vào chưa xác định được nồng độ mọi mẻ thành phẩm; muốn sản xuất cần có quy trình, chỉ tiêu chất lượng và kiểm soát bảo quản phù hợp.

Cốm dạ cẩm phối cam thảo

Công thức ghi nhận: bột dạ cẩm 7 kg, cam thảo 1 kg, đường kính 2 kg và tá dược thích hợp để tạo cốm.

Dạng dùng: cốm uống; tài liệu lịch sử ghi mỗi lần 10–15 g, hai lần một ngày. Đây là liều của cốm theo công thức, không phải lượng riêng của từng vị và không phải công thức tự trộn bột dùng ngay.

Cao lỏng dạ cẩm phối mật ong cho lở miệng lưỡi

Tài liệu bệnh viện ghi nhận cao lỏng dạ cẩm phối mật ong để bôi tại chỗ. Nguồn đối chiếu chưa xác lập một tỷ lệ mật ong chung cho mọi chế phẩm, nên không bổ sung số ml hoặc số giọt tùy ý. Khi áp dụng cần có chế phẩm phù hợp dùng trên niêm mạc.

Những phối hợp dân gian chưa đủ định lượng

Tài liệu còn ghi ngọn dạ cẩm phối hoa cỏ bạc đầu, lá cây răng cưa cho đau mắt; hoặc phối vỏ đỗ trọng nam cho bong gân. Các mô tả chưa đủ lượng từng vị và quy trình để lập hướng dẫn hoàn chỉnh. Bài viết giữ ở mức ghi nhận, không chuyển thành đơn dùng trên mắt hoặc tự đặt lượng phối hợp.

Dạ cẩm và các vị thường được tìm hiểu cho tiêu hóa

Dạ cẩm không phải lựa chọn duy nhất trong nhóm dược liệu tiêu hóa. Người mua có thể đối chiếu thêm cao lương khương trong các cách dùng ôn trung, trần bì trong các bài lý khí, và bạch thược trong những phương có tác dụng hòa dinh, chỉ thống theo YHCT.

Các vị có công năng và cách phối khác nhau. Những liên kết này giúp tìm đúng sản phẩm cần tra cứu, không tạo thành một bài thuốc dạ cẩm mới hoặc gợi ý mua tất cả để dùng chung.

Dạ cẩm khô phù hợp nhu cầu nào?

Sản phẩm phù hợp để người dùng tìm nguyên liệu theo đơn YHCT, cơ sở chuyên môn lựa chọn dược liệu hoặc người nghiên cứu đối chiếu mẫu. Với mục đích chăm sóc dạ dày, cần xác định nguyên nhân và hướng sử dụng trước khi chọn lượng mua.

Nếu lần đầu mua, nên xác nhận dạng lá hay thân lá và quy cách vừa với nhu cầu. Người dùng đã có đơn nên gửi đúng tên, bộ phận và lượng yêu cầu để hạn chế nhầm nguyên liệu.

Bảo quản sau khi mua

Giữ dược liệu trong túi hoặc hộp kín, nơi khô thoáng, tránh nắng, nguồn nhiệt và nền ẩm. Sau mỗi lần lấy cần đóng kín bao bì; không đưa thìa hoặc tay ướt vào túi.

Ưu tiên lượng mua có thể dùng trong khoảng ba tháng sau mở túi, đồng thời tuân thủ hạn ghi trên nhãn. Mốc này là cách quản lý lượng mua, không bảo đảm nguyên liệu luôn ổn định nếu bảo quản sai. Kiểm tra cảm quan trước mỗi lần dùng.

Mua dạ cẩm khô tại Búpxanh

Mua sản phẩm tại Búpxanh, bạn đặt niềm tin đúng chỗ. Hãy trao đổi rõ nhu cầu lá và ngọn hay dược liệu cắt đoạn để được xác nhận theo hàng thực tế.

Trước khi chốt đơn, khách hàng có thể hỏi về hình ảnh lô hàng, trọng lượng, giá, điều kiện giao nhận và thông tin trên nhãn. Đối với cơ sở cần hồ sơ chất lượng, nên nêu yêu cầu trước để bên bán xác nhận khả năng cung cấp.

Bài viết không thay thế báo giá và không mặc định nguyên liệu có chứng nhận hoặc kết quả kiểm nghiệm nếu chưa đối chiếu hồ sơ.

Câu hỏi thường gặp

Dạ cẩm khô và cây loét mồm có phải cùng vị thuốc không?

Cây loét mồm là tên gọi quen thuộc của dạ cẩm trong tài liệu Việt Nam. Khi mua vẫn nên đối chiếu tên Hedyotis capitellata và bộ phận bán, nhất là với nguyên liệu nghiền nhỏ.

Dạ cẩm khô có thể hãm không?

Chuyên luận có ghi dạng hãm bên cạnh thuốc sắc. Dạng cắt và lượng dùng cần phù hợp cách chuẩn bị; không xem một nhúm hãm tùy ý là tương đương lượng đã kê.

Nên mua lá hay thân lá dạ cẩm?

Lựa chọn theo đơn và mục đích. Lá, ngọn và thân lá là những quy cách khác nhau, cần được ghi rõ để người mua so sánh đúng khối lượng và giá.

Có thể phối dạ cẩm với chè dây và lá khôi không?

Phối hợp ba dược liệu đã xuất hiện trong nghiên cứu chế phẩm HPmax. Tuy nhiên, nghiên cứu đó không cung cấp một tỷ lệ sắc tại nhà áp dụng chung. Muốn phối theo thuốc thang cần được kê lượng từng vị.

Dạ cẩm khô có thay cao dạ cẩm theo cùng số gam không?

Không. Cao đã qua chiết và cô, nên cần thông tin tỷ lệ chiết hoặc lượng dược liệu tương đương. Khối lượng bằng nhau không có nghĩa lượng hoạt chất bằng nhau.

Có nên thêm đường hoặc mật ong không?

Một số công thức lịch sử có hai thành phần này. Cách dùng dạ cẩm đơn vị không mặc định phải thêm; lựa chọn còn phụ thuộc chế phẩm và nhu cầu dinh dưỡng của người sử dụng.

Lưu ý an toàn và tương tác

Dạ cẩm là dược liệu tham khảo trong chăm sóc sức khỏe, không thay thế chẩn đoán và phác đồ điều trị. Đặc biệt, viêm loét có HP cần được đánh giá và điều trị phù hợp, không tự ngừng thuốc đang dùng để chuyển sang nước sắc.

• Phụ nữ mang thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ, người suy gan, suy thận hoặc có bệnh nền cần hỏi bác sĩ, thầy thuốc YHCT trước khi dùng; không tự chia liều người lớn cho trẻ.
• Dữ liệu tương tác của dạ cẩm đơn vị còn hạn chế. Cung cấp danh sách thuốc, thực phẩm bổ sung đang dùng cho người kê đơn; không mặc định uống cách giờ sẽ loại bỏ mọi tương tác.
• Công thức có cam thảo có thêm nguy cơ liên quan đến cam thảo, như giữ nước, tăng huyết áp và hạ kali, nhất là khi dùng kéo dài hoặc phối thuốc không phù hợp.
• Người cần kiểm soát đường huyết chú ý các công thức cao, cốm có đường và mật ong. Không dùng mật ong cho trẻ dưới 12 tháng tuổi.
• Ngừng dùng nếu có phát ban, khó chịu tiêu hóa hoặc triệu chứng bất thường. Không dùng nguyên liệu mốc, mùi lạ; không đắp lá sống lên vết thương sâu và không nhỏ dịch cây vào mắt.
• Nôn ra máu, đi ngoài phân đen, đau bụng dữ dội, khó nuốt, nôn kéo dài hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân cần khám sớm; dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa cần đến cơ sở y tế ngay.

Tài liệu tham khảo

• Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Chuyên luận Dạ cẩm – Herba Hedyotidis capitellatae.
• Bộ môn Dược liệu, Khoa Dược, Đại học Y Dược TP.HCM. Dạ cẩm – Hedyotis capitellata, Rubiaceae.
• Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Mục Cây dạ cẩm, tr. 499–500 trong bản được đối chiếu qua bản đăng lại.
• Bệnh viện Nguyễn Tri Phương. Vị thuốc từ cây dạ cẩm. Thông tin cách dùng truyền thống.
• Ahmad R. và cộng sự. Anthraquinones from Hedyotis capitellata. Phytochemistry. 2005;66(10):1141–1147. DOI: 10.1016/j.phytochem.2005.02.023.
• Một số hợp chất phân lập từ lá cây dạ cẩm (Hedyotis capitellata Wall. ex G. Don) thu hái tại tỉnh Thái Nguyên. Tạp chí Dược học. Hồ sơ bài trên VJOL; dùng để đối chiếu sự tồn tại công trình, chưa khai thác chi tiết hợp chất khi chưa đọc được toàn văn.
• Nhung T.T.P., Quoc L.P.T. Investigation of the Inflammatory, Antipyretic, and Analgesic Potential of Ethanol Extract from Hedyotis capitellata Wall. ex G. Don Leaves in Mice. Tropical Journal of Natural Product Research. 2023;7(12):5501–5508. DOI: 10.26538/tjnpr/v7i12.20.
• Cải thiện tổn thương niêm mạc dạ dày do indomethacin gây ra ở chuột (Mus musculus) bởi chiết xuất ethanol từ lá cây dạ cẩm (Oldenlandia capitellata Kuntze). Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM. Số 71, 2024.
• Nhung T.T.P., Quoc L.P.T. Mitigation of indomethacin-induced gastric inflammation in mice through the administration of ethanol extract from Hedyotis capitellata Wall. leaves. Research Results in Biomedicine. 2026;12(1):81–99. DOI: 10.18413/2658-6533-2026-12-1-0-6.
• Phạm Bá Tuyến. Nghiên cứu tác dụng của chế phẩm HPmax trong điều trị loét hành tá tràng có Helicobacter pylori. Luận án tiến sĩ Y học, Đại học Y Hà Nội; đối chiếu tóm tắt do nhà trường công bố.