Cây Cứt Lợn Khô – Cỏ Hôi, Hoa Ngũ Sắc

Cây Cứt Lợn Khô – Cỏ Hôi, Hoa Ngũ Sắc

Cây cứt lợn khô, còn gọi cỏ hôi hoặc hoa ngũ sắc, là dược liệu quen thuộc trong kinh nghiệm chăm sóc mũi xoang. Phần dùng chủ yếu gồm thân, lá và hoa, dễ bảo quản và sắc theo hướng dẫn. Búpxanh giới thiệu đặc điểm nhận biết, công dụng, bài thuốc được ghi nhận, nghiên cứu hiện đại cùng lưu ý để khách lựa chọn nguyên liệu phù hợp.

Cúc áo, cỏ hôi, cỏ lào hay hoa ngũ sắc là những tên dễ khiến người mua lẫn lộn khi tìm cây thuốc. Với sản phẩm cây cứt lợn khô, điều quan trọng trước hết là chọn đúng Ageratum conyzoides L., đúng phần thân lá và hoa, rồi đối chiếu cách dùng với nhu cầu thực tế.

Trong thuốc Nam, cỏ hôi nổi bật ở kinh nghiệm sử dụng cho viêm mũi xoang. Dược liệu còn có ghi nhận về chỉ huyết, tiêu viêm và dùng ngoài. Những giá trị này cần được trình bày đầy đủ, đồng thời phân biệt rõ giữa cây khô, cây tươi và các chế phẩm chiết xuất đã được nghiên cứu.

Quy cách sản phẩm

Dạng giới thiệu là phần cây khô, khối lượng và cách cắt theo nhãn hàng được xác nhận khi đặt. Khách dùng theo đơn nên gửi rõ yêu cầu về dạng nguyên liệu, lượng cần mua và bộ phận cây. Không mặc định mọi túi mang tên “nguyên cây” đều có thành phần giống nhau.

Tổng quan và tên gọi của cây cứt lợn

Tên “hoa ngũ sắc” trong ngữ cảnh bài này chỉ cỏ hôi Ageratum conyzoides. Không áp dụng các công dụng trong bài cho cây ngũ sắc cảnh Lantana camara. Cỏ lào cũng là cây khác. Vì vậy, khi mua dược liệu cần kiểm tra tên khoa học thay vì chỉ đọc một tên địa phương. [1, 9]

Đặc điểm và cách nhận biết

Cây thuộc dạng thảo, có lông mềm; lá mọc đối, mép có răng tròn. Hoa đầu nhỏ tập hợp ở ngọn, thường tím nhạt hoặc trắng. Mùi đặc trưng khi vò là một dấu hiệu hỗ trợ nhận biết, nhưng không đủ để xác định loài khi đứng riêng lẻ. [1]

Với hàng khô, người mua nên quan sát các dấu hiệu thực tế sau:

• Còn thấy cấu trúc thân, phiến lá hoặc cụm hoa để đối chiếu, thay vì toàn bộ vụn không nhận diện được.
• Không lẫn rễ đất, cỏ dại, dây buộc hoặc tạp vật vượt mức chấp nhận của nguyên liệu.
• Không có mảng mốc, mùi chua, mùi lên men hoặc dấu hiệu côn trùng phát triển.
• Dạng cắt và tỷ lệ thân lá phù hợp với mô tả lúc đặt hàng.

Cỏ hôi khác với cây cúc áo, vốn thường được nhắc trong kinh nghiệm đau răng. Cũng không thay bằng bồ công anh khô chỉ vì cùng thuộc nhóm cây thuốc họ Cúc. Nhận đúng cây là bước đầu của dùng đúng vị.

Phân bố, bộ phận dùng và sơ chế

Cỏ hôi gặp ở nhiều vùng Việt Nam, từ đồng bằng đến miền núi; thường mọc tại nơi có ánh sáng và đất tương đối ẩm. Phân bố tự nhiên rộng không có nghĩa mọi điểm thu hái đều thích hợp làm nguồn thuốc. Cây mọc ven đường, vùng vừa phun thuốc hoặc gần nơi xả thải cần được đánh giá về nguy cơ ô nhiễm. [2]

Nguyên liệu làm thuốc là phần trên mặt đất. Việc thu hái, loại tạp và làm khô ảnh hưởng đến chất lượng đầu vào; người mua cần biết hàng đã cắt hay để nguyên, có sơ chế thêm hay chưa. Không nên suy ra hàng “sạch tuyệt đối” hoặc “đạt dược điển” chỉ từ ảnh và mùi thơm.

Dược điển Việt Nam V mô tả chế biến bằng phơi trong bóng râm hoặc sấy nhẹ, cắt đoạn và sao vàng khi dùng. Đây là hướng dẫn chuyên luận; quy trình thực tế của hàng bán phải được xác nhận riêng. [1]

Thành phần hóa học được ghi nhận

Các nhóm chất được đề cập trong cỏ hôi gồm tinh dầu, chromen, flavonoid, terpenoid, sterol và alkaloid. Precocene I, precocene II cùng β-caryophyllene là những thành phần đáng chú ý trong tài liệu về tinh dầu. [2]

Ngoài nhóm chất gắn với hoạt tính sinh học, alkaloid pyrrolizidine – viết tắt PA cũng cần được quan tâm. Nghiên cứu hóa học đã phát hiện các PA và dẫn chất N-oxide trong dịch nước của những mẫu Ageratum conyzoides. Điều này khiến việc đánh giá an toàn đường uống không thể chỉ dựa trên kinh nghiệm hoặc cảm giác sau vài lần dùng. [4]

Không có cơ sở lấy hàm lượng tinh dầu, flavonoid hay PA ở một nghiên cứu rồi ghi thành hàm lượng của túi cây khô đang bán. Công bố định lượng cần có kiểm nghiệm đúng lô, đúng phương pháp; một sản phẩm cao đã loại PA cũng không đồng nhất với nguyên liệu khô thông thường.

Công dụng theo y học cổ truyền và kinh nghiệm dân gian

Công năng tiêu viêm và sử dụng cho mũi xoang

Dược điển Việt Nam V ghi cỏ cứt lợn có công năng chỉ huyết, tiêu viêm, dùng cho viêm mũi và viêm xoang mũi dị ứng. Đây là căn cứ chuyên môn trong nước để trình bày giá trị của vị thuốc đối với nhu cầu mũi xoang. [1]

Với người thường nghẹt mũi, chảy dịch hoặc khó chịu vùng xoang, điều cần làm là xác định tình trạng cụ thể. Viêm mũi dị ứng, viêm mũi xoang mạn và bệnh có polyp có thể biểu hiện chồng lấp nhưng cách xử trí khác nhau. Dược liệu được lựa chọn theo bệnh cảnh và thể trạng, không dùng một bài cho mọi kiểu nghẹt mũi.

Chỉ huyết trong ghi chép y học cổ truyền

Các chủ trị được chuyên luận đề cập còn có rong huyết, đa kinh, chảy máu cam và chảy máu chân răng. [1] Khi biên soạn nội dung hiện nay, cần hiểu đây là ghi nhận sử dụng vị thuốc; chưa phải lý do để người đang xuất huyết tự uống cây rồi chờ theo dõi.

Đặc biệt, chảy máu sau sinh, rong huyết nhiều, choáng hoặc khó thở cần xử trí y tế kịp thời. Chảy máu chân răng tái diễn cũng cần kiểm tra bệnh nha chu, thuốc đang dùng hoặc nguyên nhân toàn thân.

Kinh nghiệm dùng ngoài, chăm sóc da đầu

Cỏ hôi có ghi nhận nấu nước gội đầu và dùng ngoài. Một số kinh nghiệm phối hợp với bồ kết được lưu truyền nhằm chăm sóc da đầu, giảm ngứa và làm sạch tóc. [1, 3] Đây là hướng sử dụng khác với uống nước sắc; không lấy lượng cây dùng nấu nước gội để xác định liều uống.

Với tổn thương da có mủ, loét sâu hoặc lan nhanh, việc dùng nước cây không giải quyết được yêu cầu đánh giá nhiễm trùng. Mỗi dạng sử dụng cần được đặt đúng mục đích.

Đau nhức, cảm và những công dụng được nhắc trong tài liệu khác

Nguồn của Bệnh viện Nguyễn Tri Phương còn ghi các kinh nghiệm cho đau nhức, cảm, viêm họng và sỏi tiết niệu. [3] Những ghi nhận này mở rộng bối cảnh sử dụng của cây, nhưng mức độ bằng chứng không đồng đều. Bài sản phẩm không chuyển toàn bộ danh sách dân gian thành chỉ định đã được xác lập trên người.

Về tính vị, bài này ưu tiên chuyên luận Dược điển V: hơi đắng, thơm, tính bình; vào kinh phế, tâm. Một số bản tổng hợp mô tả khác; cần ghi rõ nguồn thay vì trộn thành một khẳng định thống nhất. [1]

Nghiên cứu hiện đại về cây cứt lợn

Chống viêm, giảm đau: nghiên cứu tiền lâm sàng

Công trình về cao chuẩn hóa polymethoxyflavone, công bố năm 2016, khảo sát tác dụng giảm cảm nhận đau và chống viêm của Ageratum conyzoides. Kết quả hỗ trợ hướng nghiên cứu hoạt chất, nhưng đối tượng là cao được chuẩn hóa trong mô hình thực nghiệm. [5]

Một nghiên cứu năm 2017 trên chuột thoái hóa khớp gây bằng monosodium iodoacetate ghi nhận tác động lên TNF-α, MMP-9 và sự thoái giáng proteoglycan. Đây là dữ liệu cơ chế và động vật, chưa chứng minh cây khô phục hồi sụn khớp ở người. [6]

Những nghiên cứu như vậy có giá trị giải thích vì sao cây được tiếp tục khảo sát. Chúng cũng cho thấy cần biết dung môi, bộ phận và thành phần cao trước khi so sánh kết quả, thay vì gom tất cả dưới một cụm “đã chứng minh”.

Thử nghiệm trên người về thoái hóa khớp – năm 2025

Rao và cộng sự thực hiện thử nghiệm ngẫu nhiên, mù đôi, đối chứng giả dược trên 70 người từ 45 tuổi có thoái hóa khớp; 58 người hoàn thành. Cao đã loại PA, liều nghiên cứu 250 mg/ngày trong 12 tuần, cho cải thiện một số thang đau và chức năng so với giả dược. [7]

Đây là bằng chứng trên người đáng chú ý, nhưng cỡ mẫu và thời gian còn giới hạn; nghiên cứu có liên quan nhà cung cấp cao. Liều trên chỉ mô tả thử nghiệm, không quy đổi thành gam cây khô hay dùng làm hướng dẫn uống sản phẩm bán lẻ.

Da đầu và hướng nghiên cứu mọc tóc – năm 2025

Nghiên cứu trên tế bào nhú bì nang tóc người và chuột C57BL/6 khảo sát cao chuẩn hóa, ghi nhận các tác động liên quan tín hiệu phát triển nang tóc và chống oxy hóa. [8]

“Tế bào người” trong công trình này không có nghĩa đã thử nghiệm điều trị rụng tóc trên người. Kết quả gợi mở ứng dụng bào chế, chưa xác lập rằng gội nước cỏ hôi sẽ làm mọc tóc hoặc điều trị mọi dạng rụng tóc.

Đường huyết – dữ liệu trên chuột

Công trình năm 2012 trên African Health Sciences khảo sát dịch chiết và tác động hạ đường huyết ở chuột đái tháo đường. [10] Bài không chuyển kết quả đó thành công dụng ổn định đường huyết đã được xác nhận của cây khô trên người, cũng không đưa lịch uống cho người đái tháo đường.

Kháng khuẩn, chống màng sinh học

Một nghiên cứu năm 2025 khảo sát cao methanol về vận động và màng sinh học vi khuẩn. [11] Đây là hướng nghiên cứu chống vi sinh vật; dung môi nghiên cứu và điều kiện phòng thí nghiệm khác với nước sắc gia đình. Không dùng dữ liệu đó để hứa hẹn loại bỏ tác nhân gây viêm xoang ở người.

Nghiên cứu an toàn cần đọc cùng nghiên cứu công dụng

Bosi và cộng sự năm 2013 phát hiện PA trong dịch nước từ các mẫu nghiên cứu, bao gồm mẫu thương mại. [4] Kết quả không xác định hàm lượng của hàng Búpxanh, nhưng cho thấy cần kiểm soát thành phần này khi cân nhắc dùng đường uống.

Vì vậy, phơi khô, rửa sạch hoặc đun nước không đủ căn cứ để tuyên bố nguyên liệu đã loại hết PA. Cũng không nên gọi cây là nước uống thanh lọc, trà dùng vô thời hạn hoặc thực phẩm ăn thường xuyên chỉ vì có lịch sử làm thuốc.

Đối tượng sử dụng và cách lựa chọn theo nhu cầu

Trẻ nhỏ, thai phụ, người cho con bú, người có bệnh gan hoặc thận cần được đánh giá riêng. Người có tiền sử dị ứng họ Cúc phải báo trước; không thử bằng cách nhỏ dịch cây trực tiếp vào mũi.

Cách dùng và liều lượng tham khảo

Liều chuyên luận Dược điển Việt Nam V: 10–30 g dược liệu khô/ngày hoặc 30–50 g tươi/ngày. [1] Đây là liều ghi trong tài liệu, không mặc định phù hợp cho tất cả độ tuổi, bệnh nền hoặc thời gian sử dụng.

Đối với hàng khô, việc lựa chọn lượng trong khoảng trên, cách sơ chế và thời gian dùng cần theo đơn. Không tự chuyển từ đầu thấp lên đầu cao chỉ vì chưa thấy dễ chịu ngay. Các bài phối hợp còn có yêu cầu an toàn của từng vị.

Nếu sắc theo hướng dẫn, nên cân đúng khối lượng, kiểm tra nguyên liệu và dùng dụng cụ sạch. Có thể tham khảo ấm điện sắc thuốc khi cần thiết bị phù hợp, nhưng chức năng tự động không quyết định được bài thuốc, liều hoặc mức độ an toàn.

Đường mũi: Kinh nghiệm dùng lá tươi được ghi trong tài liệu; cây khô bán lẻ không phải nguyên liệu mặc định để tự pha thuốc nhỏ/xịt. Dịch tự giã chưa được kiểm soát vi sinh, nồng độ và độ kích ứng niêm mạc. Không suy rằng ngâm muối đã tạo ra dung dịch vô khuẩn.

Bài thuốc và kinh nghiệm sử dụng được ghi nhận

Các công thức dưới đây là tài liệu tham khảo, cần được người có chuyên môn xem xét trước khi sử dụng. Giữ nguyên bộ phận và lượng ghi trong nguồn; không tự cộng nhiều bài.

1. Bài phối hợp cho viêm mũi xoang trong nguồn tổng hợp

Nguồn [3] ghi sắc, chia ba lần trong ngày. Trạng thái tươi/khô của toàn bộ thành phần tại đoạn công thức chưa rõ; cần làm rõ trước khi áp dụng.

Quả ké đầu ngựa là vị cần được chế biến đúng và có lưu ý độc tính riêng. Không dùng quả sống hay tăng liều theo các công thức đăng lại trên mạng. Bài này không phù hợp để tự pha dùng dài ngày.

2. Bài viêm họng được ghi nhận

Nguồn [3] ghi: cỏ hôi và kim ngân hoa mỗi vị 20 g, cam thảo đất 16 g, lá rẻ quạt 6 g; sắc lấy 300 ml, chia hai lần trong ngày. Cần xác nhận dạng nguyên liệu và chống chỉ định trước khi dùng.

“Lá rẻ quạt” trong công thức không được tự thay bằng thân rễ. Tương tự, cam thảo đất khác với cam thảo dây. Nếu tìm các vị dùng theo chứng họng như cát cánh, cần đối chiếu đơn riêng, không thêm vào công thức trên theo suy đoán.

3. Kinh nghiệm nấu nước gội đầu

Nguồn [3] ghi dùng cây tươi 200 g phối hợp bồ kết nướng 20 g để nấu nước gội. Đây là cách dùng ngoài; không suy lượng tương đương cây khô, không uống nước gội và tránh tiếp xúc mắt. Ngừng khi da đầu kích ứng.

4. Các kinh nghiệm cần đặt trong bối cảnh lịch sử

Tài liệu còn nêu cách dùng dịch tươi cho chảy máu và dùng tại mũi. Bài giữ lại thông tin ghi nhận, nhưng không chuyển thành thao tác tự cấp cứu xuất huyết hoặc tự nhét bông sâu vào mũi. Không khuyến khích đốt cây hun khói vì nguy cơ kích ứng và bỏng.

Về công dụng “tán sỏi” được nhắc trong một số bản tổng hợp, chưa đối chiếu được thử nghiệm lâm sàng đủ để lập phác đồ uống cây khô cho sỏi. Người quan tâm nhóm dược liệu này có thể tìm hiểu kim tiền thảo, đồng thời cần xác định vị trí, kích thước sỏi và chức năng thận trước khi chọn phương án dùng thuốc.

Ứng dụng lâm sàng đã được ghi nhận

Trong nước: Cỏ hôi có mặt trong chuyên luận Dược điển, với ghi nhận ứng dụng cho viêm mũi xoang và các chứng thuộc công năng chỉ huyết, tiêu viêm. Chuyên luận cũng đề cập dạng thuốc xịt. [1] Việc có dạng bào chế này không xác nhận mọi dung dịch tự pha hoặc mọi sản phẩm thương mại đều có cùng hiệu quả.

Nghiên cứu đối chứng trên người: Thử nghiệm thoái hóa khớp nêu trên cung cấp dữ liệu cho một cao đã loại PA cụ thể. [7] Cần đọc kết quả trong phạm vi chế phẩm đó; chưa có cơ sở dùng để cam kết cây khô chữa bệnh khớp.

Dữ liệu còn cần bổ sung: Với sản phẩm khô đang giới thiệu, chưa có thử nghiệm trực tiếp trên chính lô hàng. Trong các nguồn đã đối chiếu, cũng chưa xác định được thử nghiệm ngẫu nhiên mũi xoang có đủ mô tả để công bố tỷ lệ hiệu quả hoặc lịch dùng chung. Vì vậy bài không đưa những con số chữa thành công không kiểm chứng.

Lưu ý an toàn, chống chỉ định và tương tác

Người cần tránh tự dùng đường uống

Thai phụ, người cho con bú, trẻ nhỏ và người có bệnh gan không nên tự sắc uống. Với người suy thận, nhiều bệnh nền hoặc đang dùng nhiều thuốc, cần đánh giá riêng. Dữ liệu ở người khỏe hoặc cao đã kiểm soát thành phần không giải quyết được tất cả trường hợp này.

Nguy cơ liên quan gan

PA được ghi nhận trong loài là lý do cần thận trọng với liều và thời gian. Chưa có kiểm nghiệm thì không quảng bá sản phẩm là “không PA”. Nếu xuất hiện vàng da, nước tiểu sẫm, mệt nhiều hoặc đau bụng bất thường sau khi dùng, ngừng và đi khám, mang theo danh sách nguyên liệu đã dùng. [4]

Kích ứng và dị ứng

Da, mắt và niêm mạc mũi có mức nhạy cảm khác nhau. Không dùng cảm giác xót hoặc hắt hơi mạnh làm dấu hiệu thuốc đang “đẩy bệnh”. Khó thở, phù môi hoặc họng cần xử trí khẩn cấp; kích ứng tăng thì ngừng tiếp xúc.

Tương tác thuốc

Các nguồn đã đối chiếu chưa thiết lập đầy đủ tương tác lâm sàng của cây khô. Người đang dùng thuốc chống đông, thuốc tác động gan, thuốc đái tháo đường hoặc thuốc mũi xoang nên báo người điều trị trước khi thêm dược liệu. Đây là yêu cầu đánh giá nguy cơ theo trường hợp, không phải khẳng định mọi phối hợp trên đều đã chứng minh gây tương tác.

Sốt cao kèm sưng quanh mắt, nhìn mờ hoặc đau đầu dữ dội cần khám ngay. Không kéo dài tự dùng cây khi có dấu hiệu biến chứng mũi xoang.

Bảo quản và hạn sử dụng

Giữ dược liệu trong túi kín, nơi khô, thoáng, tránh nắng và xa hơi nước. Đóng kín sau mỗi lần lấy; không để trực tiếp dưới nền hoặc trong khu vực nấu ăn ẩm. Có thể chia thành túi nhỏ để hạn chế mở toàn bộ lượng hàng nhiều lần.

Hạn dùng căn cứ nhãn lô thực tế. Khi đã mốc, mùi lạ hoặc bị côn trùng, không xử lý bằng cách chỉ nhặt phần nhìn thấy hỏng rồi tiếp tục uống. Phơi lại không bảo đảm khắc phục mọi nguy cơ của nguyên liệu đã hư.

Mua cây cứt lợn khô tại Búpxanh

Mua sản phẩm tại Búpxanh, bạn đặt niềm tin đúng chỗ. Để chọn đúng hàng, khách nên xác nhận tên cây, phần được giao, dạng cắt và khối lượng trước khi đặt. Người có đơn thuốc có thể gửi danh sách vị cần mua để đối chiếu tên và bộ phận.

Búpxanh có hóa đơn khi mua dược liệu theo thông tin kinh doanh được cung cấp. Chi tiết giao hàng, phí vận chuyển, đổi trả và tình trạng còn hàng cần được xác nhận tại thời điểm đặt. Không sử dụng ưu đãi cũ làm cam kết đang áp dụng.

Với nhu cầu số lượng lớn hoặc làm nguyên liệu bào chế, nên thống nhất yêu cầu chất lượng và hồ sơ lô trước khi nhận. Hóa đơn hỗ trợ đối chiếu giao dịch; chỉ tiêu kiểm nghiệm cần chứng từ riêng tương ứng.

Câu hỏi thường gặp

Cây cứt lợn có phải cỏ hôi không?

Có, trong bài này hai tên chỉ Ageratum conyzoides L. Tuy nhiên tên địa phương có thể trùng; khi mua cần đối chiếu đúng loài.

Hoa ngũ sắc nào được nói đến ở đây?

Đó là tên khác của cỏ hôi, không phải cây ngũ sắc cảnh Lantana camara. Đừng chỉ dựa vào chữ “ngũ sắc” để thay dược liệu.

Cây khô có nhỏ mũi như lá tươi được không?

Không tự chuyển cách dùng. Cây khô không mặc nhiên đáp ứng yêu cầu để pha dung dịch dùng tại niêm mạc mũi. Cần dạng bào chế và hướng dẫn phù hợp.

Cây cứt lợn có công dụng với viêm xoang không?

Có ghi nhận trong Dược điển và kinh nghiệm thuốc Nam. Hiệu quả thực tế còn phụ thuộc bệnh cảnh và dạng sử dụng; bài không hứa hẹn khỏi bệnh hoặc hết tái phát.

Liều cây khô được ghi nhận là bao nhiêu?

Chuyên luận ghi 10–30 g/ngày. Đây là thông tin đối chiếu tài liệu; người kê cần quyết định liều và thời gian theo trường hợp, đặc biệt do vấn đề kiểm soát PA.

Uống lâu ngày để phòng viêm xoang được không?

Không nên tự đặt lịch uống lâu dài. Các dữ liệu đối chiếu chưa xác lập thời gian dùng an toàn cho cây khô nhằm mục đích phòng bệnh thường xuyên.

Hàng có rễ không, đóng gói bao nhiêu?

Bộ phận dùng theo chuyên luận là phần trên mặt đất. Cần xác nhận thành phần túi và khối lượng thực bán trước khi thanh toán; không suy từ ảnh toàn cây.

Tài liệu tham khảo và tình trạng kiểm duyệt

[1] Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V, chuyên luận Cỏ cứt lợn, trang 1113–1115 theo phần chuyên luận liên quan; đối chiếu bản số hóa, phần công năng và liều ở trang 1114–1115.

[2] Khoa Dược, Trường Đại học Tôn Đức Thắng. Cỏ hôi. Nguồn bổ trợ về tên cây, phân bố và thành phần; các nội dung gán cho phiên bản Dược điển khác trên trang này không được dùng thay bản V đã đối chiếu trực tiếp.

[3] Bệnh viện Nguyễn Tri Phương. Cây cứt lợn. Nguồn tổng hợp bài phối hợp và kinh nghiệm dùng ngoài; chưa truy nguyên được bản gốc cho mọi công thức. Sửa cách ghi tên khoa học về Ageratum conyzoides.

[4] Bosi CF và cộng sự. Pyrrolizidine alkaloids in medicinal tea of Ageratum conyzoides. Revista Brasileira de Farmacognosia. 2013;23(3):425–432. DOI: 10.1590/S0102-695X2013005000028.

[5] Antinociceptive and anti-inflammatory activities of standardized extract of polymethoxyflavones from Ageratum conyzoides. 2016. PMID: 27633406.

[6] Ethanolic extracts of babandotan leaves (Ageratum conyzoides L.) prevents inflammation and proteoglycan degradation by inhibiting TNF-α and MMP-9 on osteoarthritis rats induced by monosodium iodoacetate. 2017. DOI: 10.1016/j.apjtm.2017.03.006. PMID: 28442110.

[7] Rao A và cộng sự. Effect of Ageratum Conyzoides on Osteoarthritis in an Ageing Adult Population: A Double-Blind Randomized Placebo-Controlled Parallel Study. Nutraceuticals. 2025;5(4):35. DOI: 10.3390/nutraceuticals5040035.

[8] Hair Growth and Health Promoting Effects of Standardized Ageratum conyzoides Extract in Human Follicle Dermal Papilla Cells and in C57BL/6 Mice. Nutrients. 2025;17(16):2617. DOI: 10.3390/nu17162617. PMID: 40871645.

[9] Tuệ Linh. Cây cứt lợn – Công dụng và cách dùng. Nguồn bổ trợ về tránh nhầm tên ngũ sắc và cỏ lào.

[10] Hypoglycaemic activity of Commelina africana and Ageratum conyzoides in relation to their mineral composition. African Health Sciences. 2012;12(2):198–203. DOI: 10.4314/ahs.v12i2.19.

[11] Compaoré E và cộng sự. Anti-motilities and anti-biofilm effects of Ageratum conyzoides L. methanol extract. Journal of Medicinal Plants for Economic Development. 2025;9(1):a270. DOI: 10.4102/jomped.v9i1.270.

Tình trạng bản thảo: Đã biên soạn đối chiếu các nguồn nêu trên; chưa có xác nhận kiểm duyệt trên bản cuối và mẫu hàng. Khi lựa chọn cách sử dụng, nên tham vấn người có chuyên môn (bác sĩ YHCT/đông y).